जो निरन्तर युट्युबबाट साहित्यलाई चलायमान बनाइरहेका छन्

उनलाई भ्युजसँग खासै मतलब छैन । उनी त्यसै भन्छन् । उनलाई मतलब छ त – लगातार भिडियो बनाइरहनूमा । र, उनले यो काम पनि गरिरहेकै छन् ।

पवन थापा । उनी साहित्यलाई लिएर बडो गम्भीर छन् । आफू खुब पढ्छन् । अरूलाई पनि पढ्न हौस्याइरहेका हुन्छन् । यही कामलाई फरक मोड दिन उनले भिजुअल माध्यममा काम गरिरहेका छन् ।

‘नेपाली कविता’ नामको उनको युट्युब च्यानल छ । यसमा त्यति धेरै सब्सक्राइबर छैनन् । तर, यसमा अपलोड गरिएका भिडियोहरू भने एउटा साहित्यप्रेमीका लागि खुराक समान छन् । यहाँ नेपालीदेखि भारतीय, मैथिली, भोजपुरीसम्मका भाषामा भिडियोहरू राखिएका छन् ।

हो, ती सब काम एक्लै गरिरहेका छन् तर पवनलाई भ्युजसँग केही मतलब छैन । उनी बस् बनाइरहन्छन् भिडियो । हालिरहन्छन् साहित्यिक खुराक। मान्छेले हेरुन् नहेरुन् – उनलाई बाल् !

000

२०८० जेठ तिर पवनको हातमा क्यामेरा थियो । त्यसबाट केही गर्न सकिन्छ कि भन्ने उनलाई लागिरहेको थियो । ठ्याक्कै के गर्ने उनीसँग ठोस विचार थिएन ।

त्यस्तैमा एक दिन त्रिभुवन विश्वविद्यालय, काठमाडौंको अंग्रेजी केन्द्रीय विभागका पूर्व सहप्राध्यापक तथा लेखक सञ्जीव उप्रेतीसँग उनको भेट भयो । र, ख्यालख्यालमै उनले सञ्जीवको भिडियो लिए । त्यसबेला सञ्जीवलाई उनले लक्ष्मी प्रसाद देवकोटाको पागल शीर्षकको कविता वाचन अनुरोध गरेका थिए ।

एक कविको कविता अर्को कोही सर्जकले वाचन गर्ने विचार पृथक लाग्यो उनलाई । त्यसपछि उसैगरी अन्य भिडियोहरू पनि उनले बनाउँदै गए ।

कल्पना ढकाल, गोविन्द छन्त्याल, राजेन्द्र महर्जन, सुकन्या वाइबा, नारायाण ढकाल, बुद्धि सागर, दिया मास्के, कैलाश राई, विजय बराल, विप्लव प्रतीक, कुमार नगरकोटी, कुन्ता शर्मा लायतका अनेकौं सर्जकहरूसँग उनले भिडियो बनाइरहे।

त्यसपछि उनी नेपाली भाषामा मात्र सीमित भएनन् ।

नेपाली सर्जकहरूभन्दा पनि बाहिर निस्किए । हिन्दी साहित्यमा कलम चलाउने यातिश कुमार, केदार मिश्रा, इम्तियाम वफा, धीरेन्द्र पेर्मषी, हलधर नाग लगायतका सर्जकहरूको पनि भिडियो बनाइसकेका छन् ।

उनी कविता वाचनमा मात्र सीमित रहेनन् ।

पठन संस्कृतिलाई सहयोग पुर्‍याउने उदेश्यले ‘के पढ्ने ? किन पढ्ने ?’ भन्ने सिरिज चलाउन थाले । यसमा विभिन्न सर्जकहरूसँग उनले त्यही दुई प्रश्नको सेरोफेरोमा रहेर भिडियो बनाउँछन् । यसले चाहे नवपाठक होस् अथवा जो कोही उसलाई पठनमा पक्कै सहज हुने सुनाउँछन् ।

यो सिरिजमा कर्मा तामाङ, सुबिन भट्टराई, मानुषी यमी भट्टराई, सुजित मैनाली लगायतका भिडियो छ । अहिले यो सिरिजको ३० भन्दा धेरै भाग बनाइसकेका छन् ।

त्यस्तै रङ्गमञ्च र साहित्य, संगीत र साहित्य, सिनेमा र साहित्य जस्ता सिरिज पनि यो च्यानलमा पवनले चलारहेका छन् । पवनको विचारमा साहित्य रङ्गमञ्च, संगीत र सिनेमाभन्दा टाढा हुन सक्दैन । यी सिरिजहरूमा शिशिर उप्रेती, मनोज पण्डित, नवीन सुब्बा, सुनिल पोखरेल, घिमिरे युवराज, झुमा लिम्बू लगायत फिचर्ड छन् ।

यो पनि पढ्नुहोस

आबै, ‘खेलाऊ बज्यै नाति’

त्यस्तै उनले सिमाना र साहित्य, क्यानभासमा सहित्य जस्ता सिरिज पनि चलाइरहेका छन् । तिनमा वेद रमण पाण्डे, अलका सरावगी लगायतका फिचर्ड छन् ।

पछिल्लो समयमा भने उनले कुनै पुस्तक अथवा विषयवस्तुमाथि दुई जना श्रष्ठाहरूको भलाकुसारी चलाइरहेका छन् ।

जस्तो, नारायण ढकाल र राजकुमार बानियाँले जगज्जनी उसको आमाको नाम होइन पुस्तकमाथि चर्चा गरेका छन् । श्रवण मुकारुङ र बिना थिङले आ-आफ्नो सिर्जना याम्बुनर र सलहमाथि चर्चा गरेका छन् ।

यसरी एउटा युट्युब च्यानल चलाएको भएता पनि विगत तीन वर्षदेखि यसमै काम गरिरहेका पवनको हकमा यो एउटा सामान्य च्यानलमा बढ्दा केही हो । उनी यसलाई एउटा परोपकार कामको रूपमा पनि लिएका छन् ।

‘काम धेरै देखिन्छ । तर, आय हुँदैन’ उनी भन्छन्, ‘तर यसमा काम गर्दा एक प्रकारको सुकुन मिल्छ ।’

हुन त उनलाई आयसँग खासै मतलब छैन । मतलब हुँदो हो त उनी भ्युज नै नआउने च्यानलमा सायदै काम गर्थे ।

अहिले उनी क्यामेरा बोकेर सहरका गल्लीगल्ली हिँडिरहेका छन् । उनी जुनै समय जसलाई पनि मुस्कानसाथ सहजै भन्न सक्छन्:

‘… जी, एउटा भिडियो बनाऔं न ।’