अनमोल मोहरा : परदेशमा नेपाली रैथाने भाका र ज्याजको फ्युजन घन्काउँदै

संगीतकार अनमोल मोहराले युवा अवस्थामै आफ्नो करियरको त्यो सफलता चुमिसकेका छन्, जुन धेरै कलाकारका लागि जीवनभरको सपना बन्ने गर्छ । बेलायतको प्रतिष्ठित ‘योङ ड्रमर अफ द इयर’ को उपाधि जित्नेदेखि लन्डनको चर्चित ‘गिल्डहल स्कुल अफ म्युजिक एन्ड ड्रामा’ बाट स्नातक तह पूरा गरेका छन् । चौतर्फी प्रशंसा बटुल्न सफल डेब्यु एल्बम बजारमा ल्याएका छन् ।

पूर्वी नेपालको धरानका रैथाने उनी हाल बेलायतलाई कर्मथलो बनाएर बसिरहेका छन् । मोहरा एक प्रतिभाशाली संगीतकार हुन्, जसको मुख्य विधा ड्रम्स हो । हालै सार्वजनिक भएको उनको डेब्यु एल्बम ‘एक्रस द सी’ १६ वटा ट्र्याकहरूको सङ्ग्रह हो । जसले उनको सांगीतिक बहुमुखी प्रतिभालाई मात्र उजागर गर्दैन, मातृभूमिप्रतिको उनको प्रगाढ र अटुट सम्बन्धलाई पनि दर्शाउँछ ।

‘देश छोडेर बाहिरिएपछि आफ्नो देशप्रति झन् बढी माया पलाएर आउने रहेछ’ उनी भन्छन्, ‘तपाईंले नेपाललाई फरक दृष्टिकोणबाट नियाल्न थाल्नुहुन्छ।’ आफ्नो देशप्रतिको त्यही माया र आफ्ना अनुभूतिहरूलाई यस एल्बममा समेटेको उनले सुनाए ।

यो एल्बम व्यक्तिगत आत्मसमीक्षा र सांस्कृतिक संस्मरणको वरिपरि घुम्छ। ‘सखिये हो’, ‘शिलु’ र ‘सोरठी’ जस्ता ट्र्याकहरू मार्फत मोहराले नेपालको समृद्ध सांगीतिक परम्पराप्रति सम्मान व्यक्त गरेका छन् । जहाँ परम्परागत श्रद्धा र आधुनिक अभिव्यक्तिको सुन्दर मिश्रण देख्न सकिन्छ ।

त्यस्तै, ‘माइग्रेन्ट’ ले घरदेशभन्दा टाढा रहँदाको भावनात्मक जटिलता प्रस्तुत गर्छ । अर्कोतर्फ, ‘मोमो इन माई माइन्ड’ ले भने काठमाडौँको मःम प्रतिको उनको तलतल र सम्झनालाई रमाइलो तरिकाले व्यक्त गर्छ ।

एल्बम मुख्यत: पूर्वीय र पश्चिमी सांगीतिक परम्पराको फ्युजन हो । थारू समुदायको परम्परागत गीत ‘सखिये हो’ र मगर समुदायको ‘सोरठी’ जस्ता ट्र्याकहरूमा मोहराले मौलिक रैथाने धुनहरूलाई ज्याज संगीतको शैलीसँग मिसाएका छन् । उनको भनाइअनुसार, यस किसिमको फ्युजनको मुख्य उद्देश्य नेपाली संगीतलाई विश्वव्यापी स्रोतामाझ अझ सहज र पहुँचयोग्य बनाउनु हो ।

‘विश्वविद्यालयमा पढ्दा मैले विभिन्न सांगीतिक परम्पराहरूको अध्ययन गरेँ’ मोहरा सुनाउँछन्, ‘तिनलाई नेपाली संगीतसँग कसरी फ्युजन गर्न सकिन्छ भनेर खोजी गर्न थालेँ । हाम्रो संगीत विश्वव्यापी स्रोतासम्म पुगोस् भन्ने मेरो सधैँको चाहना थियो र छ ।’

एल्बमका गीतहरूमा तबला, मादल र नगराजस्ता परम्परागत वाद्यवादनहरू प्रयोग गरिएका छन्, जुन सबै मोहरा आफैँले बजाएका हुन्।

विभिन्न देशका संगीतकारहरू नेपाली संगीतसँग जोडिन पाउँदा निकै उत्साहित थिए । यो एल्बममा काम गर्दा मोहराले यस्तै देखे, अनुभव गरे । एल्बममा फिचर भएका अन्तर्राष्ट्रिय कलाकारहरूका लागि यो एकदमै नयाँ अनुभव थियो । उनीहरूका लागि कहिल्यै नपुगेको देशको संगीतलाई नजिकबाट नियाल्ने र बुझ्ने यो एउटा सुनौलो अवसर बन्यो ।

सहकार्यलाई सहज बनाउन मोहराले गीतहरूलाई आधुनिक चेतका साथ कम्पोज गरे । जहाँ कलाकारहरूका लागि इम्प्रोभाइजेसनको प्रशस्त ठाउँ थियो । यो शैलीका कारण विदेशी संगीतकारहरूले मौलिक नेपाली धुनको मर्मलाई नबिगारी आफ्नै किसिमको व्याख्या र स्वाद थप्न सके ।

नेपाल संगीत विद्यालयबाट औपचारिक सांगीतिक शिक्षा सुरु गरेदेखि नै मोहरा फ्युजन संगीतमा लागेका हुन् । त्यतिबेला पनि उनी ड्रम्स बजाउँथे । र तबला, बाँसुरी तथा सारङ्गी जस्ता परम्परागत वाद्यवादनहरूसँग फ्युजन गर्दै विभिन्न नेपाली समुदाय र सांगीतिक परम्पराका गीतहरू प्रस्तुत गर्थे ।

मोहरा निकै सानो उमेरमै संगीतमा होमिएका थिए । उनी मात्र ९ वर्षका हुँदा संगीत विद्यालय भर्ना भएका थिए । संगीतप्रति उनको रुचि जगाउने काम उनका मामाहरूले गरे । उनी संगीतका पारखी थिए र गाउन मन पराउँथे । धरानमा धेरैजसो सांगीतिक कार्यक्रमहरू भइरहन्थे र त्यस्तै एउटा जमघटमा मोहराले पहिलोपटक ‘कङ्गो ड्रम’ देख्ने मौका पाए । उनका मामाहरूले उनलाई त्यो बजाएर हेर्न हौसला दिए ।

‘मैले पहिलोपटक कङ्गो बजाउँदा त्यो निकै स्वाभाविक र उत्साहजनक महसुस भएको थियो’ मोहरा पुराना दिन सम्झिन्छन्।

यही अनुभवले संगीतप्रतिको उनको भोक जगायो । नेपाल संगीत विद्यालयका बारेमा थाहा पाएपछि उनका अभिभावकले उनलाई त्यहाँ भर्ना गरिदिए। विद्यालयमा कङ्गोका लागि छुट्टै कक्षाहरू नभएकाले मोहराले ड्रम्स सिक्न थाले । र, पछि बिस्तारै तबला र मादल पनि सिके ।

नेपालमा रहँदा मोहराले धेरै प्रतिभाशाली संगीतकारहरूसँग सिक्ने र प्रस्तुति दिने अवसर पाए । यसले गर्दा उनको सांगीतिक जग बलियो बन्यो । पछि उनी युके बसाइँ सरे । नेपालमा विकास गरेको ड्रमवादनको त्यही जग र सीपकै बलमा उनले युके पुगेको सुरुवाती वर्षमै सन् २०१७ को ‘युके योङ ड्रमर अफ द इयर’ को उपाधि जित्न सफल भए ।

आफ्नो कलालाई अझ तिखार्न उनी ‘गिल्डहल स्कुल अफ म्युजिक एन्ड ड्रामा’ मा भर्ना भए । त्यहाँ उनले ज्याज ड्रम्समा विशेषज्ञता हासिल गरे । उनले ज्याज विधा रोज्नुको कारण के थियो भने, ज्याजमा धेरै सीपहरू अन्य सांगीतिक विधाहरूमा पनि सजिलै प्रयोग गर्न सकिन्थ्यो । इम्प्रोभाइजेसन गर्न सकिन्थ्यो । यसैकारण उनले यो विधा रोजे ।

‘मलाई इम्प्रोभाइज गर्न मनपर्छ र म जे जस्तो संगीत बजाउँछु, त्यसमा इम्प्रोभाइज गर्न चाहन्छु’ मोहरा भन्छन् ।

आफ्नो स्नातक तहको अन्तिम वर्षको परीक्षमा उनले आफ्नै मौलिक सिर्जना प्रस्तुत गरेका थिए । यसलाई उनका शिक्षकहरूले निकै रुचाए । यो सकारात्मक प्रतिक्रियाले उनलाई थप मौलिक कामहरू सिर्जना गर्न प्रोत्साहन दियो । र, अन्ततः यही यात्रा नै एल्बम निर्माणको कारण बन्यो ।

युकेमा रहँदा मोहराले के महसुस गरे भने, त्यहाँका संगीतकारहरूको संगीत शिक्षा, अत्याधुनिक उपकरण र प्रस्तुति दिने मञ्चहरूमा सहज पहुँच छ । यही कारणले त्यहाँका धेरैजसो कलाकारहरू संगीतको सैद्धान्तिक र व्यावहारिक दुवै पक्षमा निकै पोख्त हुन्छन्। त्यहाँको शिक्षाले आफूभित्र लुकेका सांगीतिक क्षमताहरूलाई अझ फराकिलो बनाउन मद्दत गरेको मोहराको बुझाइ छ ।

‘पहिले म केवल एक ड्रमर मात्र थिएँ । अहिले म एक संगीतकारको रूपमा चिनिन्छु । किनभने म आफैँ गीत लेख्छु, संगीत भर्छु, एरेन्ज गर्छु र आफैँ प्रोड्युस पनि गर्छु’ उनी भन्छन् ।

एक पूर्ण संगीतकारका रूपमा स्थापित भइरहँदा मोहराले आफ्नो सिर्जनात्मक प्रक्रिया पनि सेयर गरे ।

मोहरा संगीत निर्माण सफ्टवेयर लजीक प्रोमा गीतको सम्पूर्ण एरेन्जमेन्ट गर्छन् । एरेन्जमेन्ट सकिएपछि मात्र उनी ब्यान्डसँग रिहर्सल गर्छन्।

‘ब्यान्डसँग बजाउँदा गीतमा के परिवर्तन गर्नुपर्छ भन्ने कुराहरू अझ स्पष्ट भएर आउँछन्’ मोहरा भन्छन्।

हाल संगीत सिर्जनाबाहेक उनी नेपाल र युरोप टुरको योजना बुन्दैछन् । यो टुर सकिएपछि मात्र अर्को एल्बमको काम सुरु गर्ने सोचमा छन्।

‘एउटा मात्र एल्बम पर्याप्त हुन्न । म लगातार अझ धेरै संगीत सिर्जना गरिरहन चाहन्छु’ उनले सुनाए ।