+

उमेर नपुग्दै महिनावारी : खानपान, तनाव र जलवायु परिवर्तनको असर

२०७९ भदौ  ९ गते १८:५० २०७९ भदौ ९ गते १८:५०
उमेर नपुग्दै महिनावारी : खानपान, तनाव र जलवायु परिवर्तनको असर

विगतमा किशोरावस्थामा पुगेपछि किशोरीमा महिनावारी सुरु हुन्थ्यो । तर अहिले यो उमेर घटेर ८–९ मा झरेको छ । अर्थात् उमेर नपुग्दै बालिकामा महिनावारी चक्र सुरु भएको छ । यो ठ्याक्कै त्यही उमेर हो, जतिबेला उनीहरु यौन तथा प्रजनन् स्वास्थ्यबारे एकदमै अनभिज्ञ हुन्छन् ।

आखिर के कारणले उमेर नपुग्दै महिनावरी चक्र सुरु भएको छ ? यसले कुनै असर गर्छ ?

कलिलैमा महिनावारी

महिनावारी सुरु हुनुपर्ने खास उमेर ११ देखि १५ वर्ष हो । तर अहिले ८-९ वर्षमा पनि महिनावारी हुने बालिकाको संख्या बढेको छ । कलिलै उमेरमा महिनावारी हुनेहरूको संख्या किन बढिरहेको छ भनेर कुनै अध्ययन त भएको छैन । तर, केही अध्ययनलाई हेर्दा अहिलेको बालबालिकाको जीवनशैली परिवर्तन भएको छ ।

अहिलेका बालबालिका पढाइ लगायत विभिन्न तनावमा पनि हुन्छन् । साथै थाइराइडको डिसअर्डर र जलवायु परिवर्तनले गर्दा पनि यस्तो समस्या देखिएको छ ।

कति पीडादायी ?

पहिलो महिनावारी पीडादायी हुन्छ । अझै त्यो कलिलै उमेरमा भयो भने झन् धेरै पीडादायी हुन्छ । किनकि कलिलै उमेरमा महिनावारी हुँदा बालिकाहरू शारीरिक र मानसिक रूपमा परिपक्व भइसकेका हुँदैनन् ।

उनीहरुमा महिनावारी सम्बन्धी जानकारी पनि हुँदैन, जसले गर्दा ‘ला मलाई के भइरहेको छ’, ‘कुनै रोग पो लाग्यो’ कि भनेर डराउन सक्छन् । जसले गर्दा पनि पहिलो महिनावारी पीडादायी हुन्छ ।

भविष्यमा रोगको जोखिम

चाँडै उमेरमा महिनावारी हुनेहरूमा पछि गएर विभिन्न स्वास्थ्य समस्या हुन सक्छ । कलिलै उमेरमा महिनावारी सुरु हुनेहरूमा पछि गएर पाठेघरको मुखको क्यान्सर, पाठेघरको अन्य समस्या, स्तन क्यान्सर र छिटो महिनावारी सुक्ने जस्ता स्वास्थ्य समस्या देखा पर्छन् ।

यौन तथा प्रजनन् अंगको विकास

कलिलै उमेरमा महिनावारी हुने बालिकाहरूको यौन तथा प्रजनन अ‌ंगहरु विकास भइसकेका हुन्छन् । उनीहरू शारीरिक रूपमा तयार भएपछि नै महिनावारी हुने हो । यदि कुनै बालिका ९ वर्षको उमेरमा नै महिनावारी भइन् भने उनको यौन तथा प्रजनन् अंगहरु पनि राम्ररी विकास भइसकेको हुन्छ ।

गर्भ रहने जोखिम

जब कुनै महिला महिनावारी हुन्छिन् भने उनको यौन तथा प्रजनन् अंगको पनि विकास भइसकेको हुन्छ । ८–९ वर्षको उमेरमै मासिकचक्र सुरु भएका बालिकामा पनि कुनै घटनावश सम्पर्क भएमा गर्भ रहने जोखिम हुन्छ । गर्भघारणका लागि २५ देखि २७ वर्षको उमेरलाई योग्य मानिन्छ । हिजोआज ३० वर्ष कटेपछि गर्भधारण गर्नेहरूको संख्या बढेको छ ।

महिनावरीको कुन अवधिमा गर्भधारण ?

महिनावारी भएदेखिको १४ दिनलाई ‘ओभलीयसन’ भनिन्छ । त्यो बेला महिलाको अण्डकोषबाट अण्डाहरू निस्कन्छ । त्यसैले त्यो अवधिमा शारीरिक सम्पर्क गर्दा गर्भ रहने सम्भावना अत्यधिक हुन्छ ।

महिनावारी चक्र

महिनावारी चक्र २८ दिनमा हुनुपर्ने हो । महिनावारी साधारणतया ४ देखि ७ दिनसम्म रहन्छ । यदि २ देखि ७ दिनसम्म रक्तस्राव भयो भने त्यो सामान्य हो । तर एक दिन मात्र रक्तस्राव भयो वा ७ दिन भन्दा पछि पनि लगातार रक्तस्राव भयो भने यो समस्या बन्छ ।

महिनावारी गडबडी

महिनावारीमा अहिले एकदमै धेरै देखिने समस्यामा महिनावारी गडबडी र पाठेघरमा मसिनो पानीको फोका देखा पर्ने हो । यस्तो समस्या देखिनुको मुख्य कारण थाइराइड डिसअर्डर हो । जीवनशैली परिवर्तन, अस्वस्थकर खानपान, तनाव, मोटोपन आदिले पनि महिनावारीमा समस्या देखा पर्छ ।

यसबाट कसरी छुटकारा पाउने ?

महिनावारी गडबडीको समस्याबाट छुटकारा पाउन सबैभन्दा पहिले त जीवनशैली परिवर्तन गर्नुपर्छ । बाहिरको जंकफुड र प्याकेट फुडको सेवनले मोटोपनको समस्या बढेको छ । मोटोपनकै कारण विभिन्न स्वास्थ्य समस्या देखिन थालेको छ । त्यसैले खानपानमा एकदमै ध्यान दिनुपर्छ, सन्तुलित र पोषणयुक्त खाना खानुपर्छ जसले गर्दा मोटोपनाको समस्या देखिंदैन र महिनावारी गडबडीको समस्या पनि कम भएर जान्छ ।

जीवनशैली परिवर्तन गर्दा पनि महिनावारी गडबडी भइरह्यो भने अस्पताल गएर चिकित्सकको सल्लाह लिनुपर्ने हुन्छ ।

किन कसैको महिनावारी पीडादायी ?

जसको पाठेघरको मांसपेशीहरू बाक्लो हुन्छ, त्यस्ता महिलाहरूलाई महिनावारीमा एकदमै पिडा हुन्छ । तर कसैलाई भने महिनावारीको बेलामा अलिकति पनि पीडा नहुने हुन्छ । सबैलाई एकै प्रकारको पीडा भने हुँदैन ।

यस्तो पीडाबाट छुटकारा पाउन हल्का व्यायाम गर्ने, प्रशस्त मात्रामा पानी पिउने र हट वाटर ब्यागले पेट सेक्ने गर्न सकिन्छ । तर पीडा अत्यधिक छ भने सहेर बस्नु हुँदैन, अस्पताल गएर चिकित्सकको सल्लाह अनुसार औषधि सेवन गर्नुपर्छ ।

तस्वीर : चन्द्रबहादुर आले/अनलाइनखबर

(डा. श्रेष्ठसँग सुमित्रा लुइटेलले गरेको कुराकानीमा आधारित)

बालिका महिनावारी
लेखक
डा. गरिमा श्रेष्ठ
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

गर्भावस्थामा श्रीमानको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ ?

गर्भावस्थामा श्रीमानको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ ?

यौन दुर्बलताको के छ समाधान ?

यौन दुर्बलताको के छ समाधान ?

नयाँ वर्षमा डाक्टरहरूको के छ संकल्प ?  

नयाँ वर्षमा डाक्टरहरूको के छ संकल्प ?  

‘अहिलेको प्रदूषणले नाक र घाँटीका बिरामी ह्वात्तै बढे’

‘अहिलेको प्रदूषणले नाक र घाँटीका बिरामी ह्वात्तै बढे’

कारण विनाको रोगले ६० लाख सिध्यायो, खर्च अभावले थप उपचारमा समस्या

कारण विनाको रोगले ६० लाख सिध्यायो, खर्च अभावले थप उपचारमा समस्या

चिकित्सकले कपालमा तेल लगाउन सुझाउँदैनन् ?

चिकित्सकले कपालमा तेल लगाउन सुझाउँदैनन् ?