+

पाठेघरको मर्मस्पर्शी कुरा : जब भ्रुणको हलचल सुरु हुन्छ

२०७९ असोज  २० गते १४:४२ २०७९ असोज २० गते १४:४२
पाठेघरको मर्मस्पर्शी कुरा : जब भ्रुणको हलचल सुरु हुन्छ

महिलाहरुको शरीरमा भएको एउटा अत्यान्तै महत्वपूर्ण अंग, पाठेघर । यो फगत अंग मात्र होइन सृष्टिको मूल स्रोत पनि हो । यही भित्र एउटा सुक्ष्म भ्रुण विकास हुन्छ । अनि त्यसमा प्राण बन्छ । आज दुनियाँमा जे–जति मान्छे छन्, उनीहरुको उद्गम थलो भनेको यही गर्भदानी हो ।

एउटी आमाको शरीरमा समाहित यो गर्भदानीबाट आज विश्वमा कति वैज्ञानिक, कति कवि कलाकार, कति दार्शनिक, कति समाज सुधारक जन्मिए होलान् । तर, त्यही गर्भदानी, जसले धेरैजसो आमालाई रोगको शिकार बनाएको छ । विश्वमा थुप्रै महिला त्यही गर्भदानीको समस्या बोकेर बसिरहेका छन् । कतिपयले ज्यानकै बाजी हारिरहेका छन् ।

कुनैपनि महिलामा पाठेघर कस्तो अवस्थामा हुन्छ ? त्यहाँ कसरी भ्रुणको विकास हुन्छ ? पाठेघर के कस्ता कारणले रोगको घर बन्न पुग्छ ? अनि एउटी आमाको ज्यानै हरण गर्न पुग्छ ?

पाठेघरको विकास

आमाको गर्भमै हुँदा ५ महिना देखी नै महिलाहरूको पाठेघरको विकास भइसकेको हुन्छ । शरीरमा एउटा ‘मुलेरियन डट’ भन्ने अङ्ग हुन्छ । दुई वटा ‘मुलेरियन डट’ मिलेर पाठेघर बन्छ । गर्भमै रहँदा ९ महिनामा यसको पूर्ण विकास भइसकेको हुन्छ भने । उमेर बढेसँगै यसको आकार बढ्दै जान्छ ।

पाठेघरको संरचना

पाठेघर खोक्रो, नाशपाती आकारको मांसपेशीले बनेको अङ्ग हो । यो मूत्राशय र मलद्वार बिचमा अवस्थित हुन्छ । पाठेघरसँग अण्डाशयको भाग पनि जोडिएको हुन्छ ।

अण्डाशय पाठेघरको दुवै छेउमा अवस्थित हुन्छ ।  अण्डाशयले अण्डाहरू उत्पादन गरेर पाठेघरको नली हुँदै पाठेघरमा पुर्याउँछ । त्यो अण्डा शुक्राणु द्वारा उत्पन्न हुन र निषेचन हुनको लागि तयार हुन्छन् ।

पाठेघरको सक्रियता

२१ वर्षको उमेरमा पाठेघर सक्रिय हुन्छ र उ गर्भवती हुनको लागि तयार पनि हुन्छ । २१ वर्ष देखी २८ वर्षको उमेर सम्ममा पाठेघर सक्रिय हुन्छ ।

वीर्य र डिम्बको मिलन

महिनावारी भएको ९ दिन देखी १९ दिन सम्ममा महिलाको अण्डा पाठेघरको नलीमा आएको हुन्छ । त्यो बेला यौन सम्पर्क भयो भने पाठेघरको मुखबाट वीर्य पाठेघरको नलिमा प्रवेश गर्छ र यी दुईको मिलन हुन्छ । मिलन भएको २४ देखी २८ घण्टापछि नलीबाट पाठेघरको भित्रको मासुमा गएर टाँसिन्छ र भ्रूणको विकास हुन्छ ।

भ्रुणको रुपान्तरण

निषेचन भएको २६ -२८ घण्टा पछि, जाइगोट विभाजित हुन थाल्छ र नयाँ बहुकोशिकीय भ्रूण बनाउँछ । निषेचन भएको दुई दिनपछि भ्रुणमा ४ कोषहरू हुन्छन्, ३ दिनमा ८ कोषहरू हुन्छन्, ४ दिनमा १०–२० कोषहरू हुन्छन् र ५ दिनमा त्यसमा दर्जनौँ कोषहरू हुन्छन् । त्यसपछि बिस्तारै ६ हप्तामा इन्द्रिय बन्छ र १२ हप्ता पछि त बच्चा नै विकास हुँदै जान्छ ।

पाठेघरमा भ्रुणको पालनपोषण

पाठेघरमा गर्भ रहेको ७  देखी ८ हप्तामा साल बन्न सुरु हुन्छ । त्यो सालको माध्यमबाट नै बच्चाले सम्पूर्ण पोषक तत्त्व पाउने हो ।  २० हप्तामा पूर्ण रूपमा सालको विकास हुन्छ र त्यो सालबाट नै अक्सिजन देखी लिएर आमाले खाएको खानेकुराबाट पाइने पोषण तत्त्व प्राप्त गर्छ ।

पाठेघरमा भ्रुणको हलचल

भ्रुणको विकास हुँदै गएपछि विभिन्न अङ्गहरू बन्न थाल्छ । १२ हप्ता देखी नै भ्रुण पेटमा हलचल गर्न थाल्छ । तर, त्यो बेला आमालाई थाहा हुँदैन । २० हप्ता पछि बच्चा बिस्तारै किरा हिँडेको जस्तै चल्न थाल्छ । मुटुको चालहरू पनि थाहा हुन्छ । ७ महिना पछि हात खुट्टा चलाउने ,पाठेघर तलमाथि घुम्ने गर्न थाल्छन् ।

पाठेघरमा हलचल, आमाको पीडा

गर्भदानीमा बच्चा रहँदा आमाको शरीरमा विभिन्न परिवर्तनहरू देखिन थाल्छन् । गर्भ रहेको सुरुको ३ महिनामा नै हर्मनको गडबडीले गर्दा गर्भवती महिलालाई टाउको दुख्ने, वाकवाकी लाग्ने, खाना खान मन  नलाग्ने र छिटो छिटो पिसाब लाग्ने जस्ता समस्याहरू देखा पर्न थाल्छन् ।

स्तन ठुलो हुने, तौल बढ्ने, खुट्टा सुन्निने, जस्ता शारीरिक परिवर्तनहरू देखा पर्छन् । केहि महिलाहरूमा गर्भावस्थामा मधुमेह, थाइराईड जस्ता समस्याहरू पनि देखा पर्छ ।

पाठेघरमा बच्चाको विकास

बच्चाको प्राय सबै अङ्गहरूको विकास ५ महिनामै भइसकेको हुन्छ । त्यसैले ५ महिना, २१ हप्तामा गर्भवतीको अल्ट्रासाउन्ड गराउने सल्लाह दिइन्छ । त्यो अल्ट्रासाउन्डमा बच्चाको अङ्गमा केही खराबी छ भने पत्ता लगाउन सकिन्छ ।

५ महिनामा धेरै अङ्गहरूको विकास भए पनि फोक्सो चाहिँ ३४ हप्तामा विकास हुन्छ । त्यसैले ९ महिना सम्ममा त बच्चाको सम्पूर्ण अङ्गको विकास भइसक्छ ।

बच्चा जन्मिएपछि

बच्चा जन्मिएपछि गर्भ दानीलाई स्वाभाविक अवस्थामा आउन ६ हप्ता लाग्छ । ६ हप्तामा पाठेघर पहिलाकै अवस्थामा आउँछ ।

आमालाई सताउने पाठेघरको रोग

हाम्रो जस्तो विकासशील देशहरूमा महिलाहरूको पाठेघरमा सबैभन्दा बढी मात्रामा देखिने भनेको पाठेघरको मुखमा घाउको समस्या हो । त्यसको साथै पाठेघरमा ट्युमरहरू पलाउने, पानीको फोकाहरू देखा पर्ने पनि हुन्छ ।

पाठेघर खस्ने, पाठेघरको मुखको क्यान्सर, अण्डाशयमा पिप रगत जम्ने, अण्डाशयको क्यान्सर र बाझोपन जस्तो समस्या पनि देखिन्छ ।

रोगको कारण

पाठेघरको मुखको क्यान्सर हुने प्रमुख कारण सरसफाइको कमी हो । पाठेघरको मुखको क्यान्सर वंशाणुगत कारणले पनि हुन्छ  । त्यसको साथै आजभोलिको अस्वास्थ्यकर खानपान र अव्यवस्थित जीवनशैलीको कारणले पनि पाठेघरको रोग लाग्छ ।

सानै उमेरमा विवाह र गर्भधारण, धेरै जनासँग यौन सम्बन्ध राख्ने र चुरोटको सेवन गर्ने महिलाहरूमा पनि पाठेघरको रोग लाग्ने सम्भावना हुन्छ ।

रोगको जटिलता

पाठेघरको ट्युमर, पाठेघरको मुखको क्यान्सर र आँग खस्ने  जस्ता समस्या  एकदमै जटिल हुन्छ । यस्ता रोगहरूको कारणले पाठेघर निकाल्नु पर्ने, बाझोपना हुने र क्यान्सर फैलिएर अन्य अङ्गहरूमा समेत पुग्ने र निकै नहुने अवस्थामा समेत पुग्न सक्छ

ज्यानै जाने जोखिम

पाठेघरको क्यान्सरको समयमै उपचार भएन भने यो फैलिएर अन्य अङ्गहरूमा पनि पुग्छ  । महिलाहरुले लाज र जनचेतनाको कमीको कारण आँग खस्ने समस्या लामो समयसम्म लुकाएर राख्ने खसेको पाठेघरमा घाउहरू भएर क्यान्सर नै हुने ज्यान नै जाने पनि हुन्छ ।

जब पाठेघर नै निकाल्नुपर्ने हुन्छ

पाठेघरको मुखको क्यान्सर फैलिएको छ  वा पाठेघर खसेको लामो समय भएको छ । पाठेघरमा तथा अण्डाशयमा ५  सेन्टिमिटर भन्दा ठुलो ट्युमरहरू पलाएको छ भने पाठेघर नै निकाल्नुपर्ने अवस्था पनि आउँछ ।

पाठेघरलाई स्वस्थ र बलियो राख्न के गर्ने ?

पाठेघर स्वस्थ राख्न ‘हाइजिन मेन्टेन’ शरीर तथा यौन अङ्गको सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । सुतीको पेन्टीको प्रयोग गर्नुपर्छ र दिनमा दुई पटक पेन्टी परिवर्तन गर्नुपर्छ । कलिलो उमेरमा २० वर्ष अघि यौन सम्पर्क  तथा गर्भधारण गर्नुहुँदैन । एक भन्दा धेरै व्यक्तिसँग शारीरिक सम्पर्क राख्नु हुँदैन । स्वास्थ्यकर खानेकुरा खानुपर्छ । पाठेघरलाई बलियो तथा स्वास्थ्यकर बनाउनको लागि शारीरिक व्यायाम गर्नु पनि त्यत्तिकै जरुरी छ । पाठेघरमा कुनै पनि प्रकारको समस्या देखा पर्यो भने चिकित्सकको सल्लाह अनुसार उपचार गरेर पाठेघरलाई स्वस्थ राख्न सकिन्छ ।

अनलाइनखबरका लागि सुमित्रा लुइटेलसँग गरिएको कुराकानीमा आधारित

पाठेघर
लेखक
डा. विभूति शाही
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)

एकै महिनामा दुईपटक महिनावारी, कुनै रोगको संकेत हो ?

एकै महिनामा दुईपटक महिनावारी, कुनै रोगको संकेत हो ?

किन हुन्छ बारम्बार गर्भपतन ?

किन हुन्छ बारम्बार गर्भपतन ?

‘जन्डिस भयो, के गरौं ?’

‘जन्डिस भयो, के गरौं ?’