+

हवाईयात्रा गर्दा किन कान दुख्छ ?

२०८० असार  १९ गते १३:२६ २०८० असार १९ गते १३:२६
हवाईयात्रा गर्दा किन कान दुख्छ ?

विमानमा यात्रा गरिरहँदा कतिपयलाई कान दुखेको अनुभव हुन सक्छ । टेकअफपछि जब विमान आकाशतिर जान्छ, तब प्राय: यात्रुले कान दुखेको र कान डम्म भएको महसुस गर्छन् । यो विमान अवतरणको समयमा पनि हुन्छ ।

सामान्य अवस्थामा रहेको कान त्यसबेला अचानक किन दुख्छ होला ? यस्तो प्रश्न धेरैको मनमा आउँछ, जुन स्वभाविक हो ।

विमानमा हुँदा अचानक कान दुख्नु कुनै अचम्मको कुरा होइन, न त कुनै खतरनाक रोगको लक्षण नै हो । कसैलाई यो पीडा धेरै छिटो महसुस हुन्छ भने कसैलाई थोरै दुखाइ हुन्छ । यो वास्तवमा उडान अचानक उच्च उचाइमा जाँदा वा उचाइबाट तल आउँदा हुन्छ । किनकि उचाइ परिवर्तन गर्दा, उडानभित्रको हावाको चाप पनि छिटो परिवर्तन हुन्छ । जसकारण त्यो चापलाई कानले सन्तुलनमा राख्न सक्दैन ।

किनकि कानमा तीनवटा भाग हुन्छ । बाहिरी कान, मध्य कान र भित्री कान । मध्य कानमा हुने चापलाई रोक्न त्यससँगै घाँटीसँग जोडिएको युस्टाचियन नलीले काम गर्छ । जब प्लेन अवतरण गर्दा माथि पुग्छ र ओर्लन खोज्छ तब चाप सो नलीले लिन सकेन भने कानको जाली तन्किन्छ । जसकारण कान दुख्छ र डम्म हुन्छ । चाप नियन्त्रण गर्ने नली कुनै कारणवश साँघुरो छ वा रुघा लागेको छ भने अरुलाई भन्दा पनि बढी कान दुख्ने सम्भावना हुन्छ ।

सामान्य अवस्थामा भन्दा रुघा लागेको बेलामा हवाईयात्रा गर्दा बढी कान दुख्छ । किनभने विमानले उडान भर्ने क्रममै यत्तिकै पनि श्वास फेर्न गाह्रो भइरहेको हुन्छ । त्यसमाथि रुघा लागेपछि मानिसलाई श्वासप्रश्वासमा झन् बढी समस्या हुन्छ । यस्तोमा नाकमा संक्रमण भएमा सुन्निने समस्या पनि हुन्छ । यसले मध्य कानबाट जाने नली साँघुरिन्छ, जसले उचाइमा जाँदा चापलाई थेग्न नसक्दा कान दुख्छ । हवाईजहाज यात्रा गरिरहँदा कसैलाई क्षणिक र कसैलाई लामो समय पनि कान दुख्न सक्छ ।

कान दुखिरहेको अवस्थामा के गर्न सकिन्छ त ?

हवाईयात्रा गर्दा कान दुख्ने समस्यालाई मध्यनजर गर्दै विमानमा चकलेट दिने गरिन्छ । ताकि चकलेट चपाइरहँदा हावाको चाप सन्तुलनमा रहिरहोस् । त्यससँगै थुक निलिरहने, पानी खाइरहने, शिशुलाई स्तनपान गराउने गर्नुपर्छ । आफूलाई कानमा समस्या आउन थालेको महसुस हुने बित्तिकै पानी खाइरहने वा केही चपाइरहने गर्नुपर्छ । यस्तो गर्दा बन्द भएका नली खुल्छन् र कानमा हावाको चाप फेरि सामान्य हुन्छ ।

यदि कसैलाई सहनै नसक्ने गरी गाह्रो भइरहेको अनि हवाईयात्रा गर्नुपर्ने छ भने चिकित्सकको सल्लाहमा विमानमा चढ्नुअघि औषधि पनि खान सकिन्छ ।

सबैभन्दा बढी कानको समस्या शिशुमा

विमानमा यात्रा गर्दा सबैभन्दा समस्या शिशुलाई हुन सक्छ । किनकि उनीहरुको चापलाई नियन्त्रण गर्ने नली वयस्कको दाँजोमा अत्यन्त सानो हुने हुँदा कान दुख्ने गर्छ, जसकारण उनीहरु विमानमा रुने, चिच्याउने गर्छन् । उनीहरुलाई सहजताका लागि स्तनपान पटकपटक गराइरहनुपर्छ ।

दीर्घकालीन समस्या  

प्लेन टेकअप वा ल्याण्ड गर्दा यदि कानले हावाको चापलाई नियन्त्रण गर्न सकेन भने कानको जालीमा प्वाल पर्ने वा फुट्ने पनि हुन सक्छ । जसले कान डम्म हुने, रगत आउने र अत्यधिक दुखाइ हुन सक्छ । धेरै हवाईयात्रा गर्ने मानिसको कानको जाली तन्किंदा तन्किंदा कान सुन्ने क्षमतामा कमी आउने जस्ता दीर्घकालीन समस्या पनि आउन सक्छ ।

सहन नसक्ने गरी दुख्यो, कानबाट रगत आएमा तुरुन्त नाक, कान तथा घाँटीरोग विशेषज्ञलाई देखाउनुपर्छ । चिकित्सकको सल्लाहमा कुनै पनि किसिमको औषधि, तेल र पानीको प्रयोग गर्नु हुँदैन । कानको जाली प्वाल परेको तर पाकेको छैन भने तीन-चार महिनापछि आफैं टालिंदै जान्छ । तर कान पनि पाकेको छ भने जाली टालिन कठिन हुन्छ ।

यद्यपि पहिलेदेखि कानको जाली फाटेको छ भने उनीहरुलाई हवाईयात्राको क्रममा कान दुख्ने सम्भावना हुँदैन । किनभने हवाईयात्रामा जाली तन्किएर मात्र कान दुख्ने हो । तर ध्यान दिनुपर्ने कुरा के छ भने यदि कानको जालीको शल्यक्रिया भएको केही समय मात्र भएको छ । ६ महिनासम्म हवाईयात्रा गर्न हुँदैन, यसले थप जटिलता ल्याउन सक्छ ।

रुघा लागेको बेला फाटेको जाली पछि आफैहुन्छ ?

कानको जालीमा प्वाल वा फाटेको छ भने सकेसम्म रुघा लाग्न दिनुहुँदैन । रुघा लागेमा हुने संक्रमण मध्यकानसम्म पुग्छ । यात्रा गरेर वा कुनै चोटपटकका कारण फाटेको जाली कान पाकेको छैन भने आफैं ठीक हुन्छ । यसको उपचार लक्षण अनुसार हुन्छ । अत्यधिक दुखाइ भए पेन किलर औषधि खाने, रुघा लागेमा त्यसको औषधि खाने र कानमा जटिल समस्या छ भने चिकित्सकको सल्लाहमा उपचार प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्छ ।

(नाक कान घाँटीरोग विशेषज्ञ  डा. अधिकारीसँग अनलाइनखबरकर्मी मनिषा थापाले गरेको कुराकानीमा आधारित)

कान विमान
लेखक
डा. अरुण अधिकारी
यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

मान्छेको मुख्य आहार माछामासु होइन, शाकाहार हो

मान्छेको मुख्य आहार माछामासु होइन, शाकाहार हो

योगलाई कसरी जीवनशैलीसँग अभ्यस्त बनाउने ?

योगलाई कसरी जीवनशैलीसँग अभ्यस्त बनाउने ?

मान्छे किन दु:खी हुन्छ ?

मान्छे किन दु:खी हुन्छ ?

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)