पटका पड्काएर रमाउनेहरू परपीडक मनोविज्ञानले ग्रस्त

तिहार आफैमा यस्तो चाड हो, जसमा पशुपक्षी र पर्यावरणसँग जोडिएर बाँच्न प्रेरित गर्छ । त्यही अनुसार हामी काग, गाई, गोरु, कुकुर आदिको पूजाआजा गर्छौँ ।

तर, तिहारको मर्म विपरित हामी पशुपंक्षी, प्रकृति आदिलाई असर गर्नेगरी विभिन्न गतिविधि गरिरहेका हुन्छौं । जस्तो कि, पटका पड्काउने बानी ।

तिहारमा जथाभावी पटका पड्काउने प्रवृत्ति व्यापक हुँदै गएको छ । आखिर पटका पड्काउँदा के हुन्छ ? न यो संस्कृति हो, न मनोरञ्जन ।

बरु यसले सर्वत्र असर गर्छ । प्राणीलाई, प्रकृतिलाई, पर्यावरणलाई । कतिपय घरमा सुत्केरी, बुढापाका, रोगी, साना बालबच्चा हुनसक्छन् । पटकाको चर्को ध्वनीले उनीहरुलाई असर गर्छ ।

कुनै सुत्केरी भर्खरै मात्र आफ्नो शिशुलाई बल्लतल्ल सुताएका हुनसक्छन् । कुनै बुढापाका निदाउने यत्न गरिरहेका हुनसक्छन् । कुनै श्रमिक दिनभरको थकित ज्यानलाई विश्राम दिने तरखरमा हुनसक्छन् । यतिबेला ड्याङड्याङ र डुङडुङ आवाज आउँदा सबैका अवस्था विथोलिन्छ ।

तर, हामी कतिसम्म असामाजिक र अमर्यादित छौं भने आफ्नो कारणले अरुलाई कति असर गर्छ भन्ने भेउ पाउँदैनौं । यसो हुनुमा मूलत दुईवटा कुरा जिम्मेवार छन् । एउटा हामी हुर्किएको संस्कार । अर्को हाम्रो मनोविज्ञान ।

जापानमा बालबच्चालाई हुर्काउने क्रममा एउटा कुरा प्राथमिकतासाथ सिकाइन्छ, ‘आफ्नो कारणले अरु कसैलाई हानि नहोस् ।’ त्यही कारण उनीहरु सकेसम्म अरुप्रति विनयी, विनम्र र उत्तरदायी जीवन बाँँच्ने यत्न गर्छ । यही सभ्यता नै उनीहरुको मूल सौन्दर्य र शक्ति हो । यसले उनीहरुलाई सरल जीवन बाँच्न सघाएको छ । साथै अरुप्रति उत्तरदायी बन्न पनि ।

तर, हामीकहाँ त्यस्तो हुँदैन । आफ्नो कारणले अरुलाई कति दुःख वा कष्ट हुन्छ भन्ने कुरामा हामीलाई न विद्यालयमा पढाइन्छ, न घरमा सिकाइन्छ ।

त्यससँगै हामीमध्ये धेरैको प्रवृत्ति कस्तो हुन्छ भने अरुलाई दुःख दिएर रमाउने । यो एक किसिमको मनोविकार नै हो ।

जस्तो पटका पड्काउँँदा अरु मान्छे रमाउँछन् ? अरुलाई रमाइलो लाग्छ ? अरुले त्यसबाट आनन्द लिन्छन् ? पक्कै लिदैनन् । अरुले त सास्ती भोग्छन् ।

अरुलाई दुःख दिएर, अरुलाई सास्ती दिएर रमाउने मनोविज्ञान भएकाहरु यसरी पटका पड्काएर आफुलाई आनन्दित बनाउन खोज्छन् । यो परपीडक प्रवृत्तिका मान्छेहरुले गर्छन् ।

यस्तो प्रवृत्तिका मान्छेहरु भत्किाएको, बिग्रिएको, मासिएको, ध्वस्त भएको कुरामा रमाउने हुन्छन् । अरु तर्सिदा, अत्तिदा, डराउँदा, दुःखी हुँदा आफुलाई रमाइलो मान्ने खालको हुन्छन् ।

पटका पड्काउँदा मान्छे मात्र होइन, पशुपंक्षीलाई सबैभन्दा बढी असर गर्छ । त्यो चर्को ध्वनी कुकुरलगायत काग, परेवा, भँगेरा लगायत पंक्षीहरुलाई अतंकित बनाउँछ । उनीहरुलाई शान्त र ढुक्क रहन दिदैन ।

पटाका पड्काएपछि धूवाँको माध्यमबाट वायुमण्डलमा पुगी हावामा मिसिने गर्छ । पछि हामीले लिएको श्वासबाट ती खतरनाक धातु मिश्रित रसायन शरीरमा प्रवेश भई फोक्सोसम्म पुग्ने गर्छ  र विभिन्न स्वास्थ्य समस्या निम्ताउँछ । कुनै पनि कुराले हाम्रो शारीरिक स्वास्थ्यलाई हानि गर्छ भने त्यसले कतै त कतै मानसिक स्वास्थ्यमा पनि असर गर्छ ।

कुनै व्यक्ति मानसिक समस्याबाट ग्रस्त छन् भने यस्ता आवाजले उनीहरूलाई अझ बढी समस्या हुन सक्छ ।  द्वन्द्व कालमा  पीडित भएको व्यक्तिलाई पटकाको ठुलो आवाज, त्यसको झिल्का र गन्धले विचलित बनाएर डर उत्पन्न हुने, निद्रा नलाग्ने जस्ता समस्या निम्तन सक्छ ।

त्यसैले यदि कसैले आफ्नो खुसीको लागि पटका पड्काउँछ भने वरपरको व्यक्तिलाई असर पो गरिरहेको छु की भन्ने कुरामा ध्यान दिनुपर्छ । कसैलाई पटका पड्काएर खुसी हुने अधिकार छ भने कसैलाई शान्त पूर्वक बस्न पाउने अधिकार पनि हुन्छ यो कुरा बिर्सनु हुँदैन ।

( कुराकानीमा आधारित)