+

कलेजो प्रत्यारोपणपछि ध्यान दिनुपर्ने कुरा

२०८० मंसिर  १० गते १७:३४ २०८० मंसिर १० गते १७:३४
कलेजो प्रत्यारोपणपछि ध्यान दिनुपर्ने कुरा

कलेजोले शरीरमा रहेको विषाक्त पदार्थलाई फिल्टर गर्ने काम गर्छ । साथै, यसले रगतमा चिनीको मात्रालाई सन्तुलनमा राख्ने काम पनि गर्छ । कलेजो एकदमै संवेदनशील अंग हो, जुन मदिरा तथा सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन जस्ता खराब बानीका कारणले क्षति पुग्न सक्छ । साथै अन्य विभिन्न कारणले पनि कलेजोका समस्या उत्पन्न हुन सक्छन् ।

जब कलेजो आफ्नो सामान्य कार्यहरू गर्न नसक्ने हदसम्म क्षतिग्रस्त हुन्छ र असफल हुने सम्भावना हुन्छ भने कलेजो प्रत्यारोपण गर्नुपर्ने हुन्छ । कलेजो प्रत्यारोपण एउटा शल्यक्रिया हो, जसमा रोगी वा क्षतिग्रस्त कलेजोलाई शरीरबाट निकालेर त्यसको स्थानमा स्वस्थ कलेजो प्रत्यारोपण गरिन्छ ।

कलेजो प्रत्यारोपण

कलेजो प्रत्यारोपण एउटा जटिल शल्यक्रिया हो । जाँडरक्सीको कारणले कलेजो (अल्कोहोलिक सिरोसिस) बिग्रेको व्यक्तिलाई, लामो समयसम्म सक्रिय संक्रमण (हेपाटाइटिस बी र सी) भएको व्यक्तिलाई, जन्मजात कलेजोको समस्या भएको व्यक्तिलाई, एक्युट लिभर अर्थात् अचानक कुनै कारण कलेजो फेल भएको व्यक्तिलाई र कलेजोको क्यान्सर भएको व्यक्तिलाई कलेजो प्रत्यारोपण गरिन्छ ।

कस्ता व्यक्ति डोनर हुन सक्छन् ?

कलेजो दाता ५० वर्ष भन्दा कम उमेरको भए राम्रो हुन्छ । दातालाई कलेजोको कुनै पनि समस्या हुनु हुँदैन, पूर्ण रूपमा स्वस्थ हुनुपर्छ । कुनै पनि दीर्घरोग हुनु भएन साथै पूर्ण रूपमा  स्वस्थ व्यक्ति दाता हुन सक्छन् ।

त्यस्तै अत्यधिक मादक पदार्थ, लागूपदार्थ सेवन नगर्ने र मानसिक रूपमा स्वस्थ व्यक्तिको मात्रै कलेजो प्रत्यारोपणका लागि लिइन्छ ।

प्रत्यारोपणपछि बिरामी निको हुन कति समय लाग्छ ?

कलेजो प्रत्यारोपणपछि बिरामी निको हुने विभिन्न चरण हुन्छ । प्रत्यारोपणपछि बिरामी सातदेखि १४ दिनसम्म अस्पतालमा बस्नुपर्ने हुन्छ । त्यसपछि बिरामीको अवस्था हेरेर डिस्चार्ज गर्न सकिन्छ । डिस्चार्जपछि हप्तैपिछे फलोअपको लागि अस्पताल जानुपर्ने हुन्छ ।

प्रत्यारोपण गरेको दुई हप्ताबाट नै बिरामीले सामान्य हिंडडुल गर्न, आफैं खाना खान सक्छन् । तर पूर्ण रूपमा निको हुन कम्तीमा तीनदेखि पाँच महिना लाग्छ । बिरामीको रोगप्रतिरोधात्मक क्षमतामा पनि भर पर्छ ।

प्रत्यारोपण भइसकेपछि बिरामीलाई तीन-तीन महिनाको एकचोटि फलोअप गर्नुपर्छ । यदि कुनै वयस्क महिलाले कलेजो प्रत्यारोपण गरेकी छन् भने एक वर्षपछि नै उनले गर्भधारण गर्न सक्छिन् ।

प्रत्यारोपण गरेको बिरामी पूर्ण रूपमा निको भएर सामान्य जीवनयापन गरिरहेका धेरै छन् । कलेजो प्रत्यारोपण गरेकामध्ये ७५ प्रतिशत बिरामी १० वर्षभन्दामाथि सामान्य रूपमा जीवनयापन गरेका उदाहरणहरू छन् ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा

कलेजो प्रत्यारोपणपछि शरीरलाई नयाँ कलेजो स्वीकार गर्न केही समय लाग्छ । त्यसैले बिरामी डिस्चार्जपछि पनि चिकित्सकको सम्पर्कमा रहिरहनुपर्छ । औषधिहरू समयमा खानुपर्छ ।

प्रत्यारोपणपछि विभिन्न औषधिहरूको सेवन गरिरहँदा बिरामीको रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएको हुन्छ । यस्तोमा विभिन्न संक्रामक रोगबाट बच्न सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ, भीडभाडमा जानु हुँदैन  र मास्क लगाउनुपर्छ ।

बिरामीले जीवनशैली परिवर्तन गर्नुपर्छ । चुरोट रक्सी खाने बानी छ भने त्यसलाई पनि त्याग्नुपर्छ । खानपानमा पनि विशेष ध्यान दिनुपर्छ । पचाउन सहज अर्थात् फाइबरयुक्त खानेकुरा बढी खाने र नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउने गर्नुपर्छ । घरमै बनेको सन्तुलित र पोषणयुक्त खानेकुरा खानुपर्छ । बाहिरको प्रशोधित र प्याकेट बन्द खानेकुरा खानु हुँदैन ।

प्रत्यारोपणपछि कलेजो स्वस्थ राख्ने उपाय

कलेजोलाई स्वस्थ राख्न तौल नियन्त्रण गर्नु आवश्यक हुन्छ । खानपानमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ । धेरै भुटेको वा बोसोयुक्त खानेकुरा खाँदा फ्याटी लिवरको समस्या हुन सक्छ । त्यसैले सन्तुलित स्वस्थ आहार अपनाउनुपर्छ । प्रशस्त मात्रामा पानी पिउनुपर्छ ।

चुरोट, रक्सी र सुर्तीजन्य पदार्थको सेवन नगर्ने, नियमित रूपमा योग वा व्यायाम गर्ने, कलेजोमा कुनै किसिमको समस्या देखिएमा चिकित्सकसँग सम्पर्क गर्नुपर्छ ।

कलेजो डा. वरुण श्रेष्ठ
डा. वरुण श्रेष्ठ
लेखक
डा. वरुण श्रेष्ठ
पेट तथा कलेजोरोग विशेषज्ञ

डा. श्रेष्ठ भक्तपुरस्थित नेसनल सिटी अस्पतालमा मेडिसिन एसोसिएट प्रोफेसर र केआईएसटी मेडिकल कलेजमा प्रत्यारोपण हेपाटोलोजिस्टको रुपमा कार्यरत छन् । उनले इन्टरनल मेडिसिनमा एमडी र ग्यास्ट्रोइन्ट्रोलोजी र हेपाटोलोजीमा डीएम गरेका छन् । श्रेष्ठको नेपाल मेडिकल काउन्सिल दर्ता नम्बर ३७४९ हो ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)

एकै महिनामा दुईपटक महिनावारी, कुनै रोगको संकेत हो ?

एकै महिनामा दुईपटक महिनावारी, कुनै रोगको संकेत हो ?

किन हुन्छ बारम्बार गर्भपतन ?

किन हुन्छ बारम्बार गर्भपतन ?

‘जन्डिस भयो, के गरौं ?’

‘जन्डिस भयो, के गरौं ?’