माइग्रेनको समस्या छ ? यस्तो छ घरेलु उपचार विधी  

विश्वको तेश्रो ठूलो समस्याको रुपमा रहेको माइग्रेको समस्या नेपालीहरु माझ आम समस्या हो ।  नेपालमा १८ प्रतिशत महिला तथा १४ प्रतिशत पुरुषमा यो समस्या देखिएको छ ।

हर्मोनको गडबडी, गर्भनिरोधक चक्कीको सेवन  लगायतका कारण पनि यो समस्या पुरुषको तुलनामा महिलामा बढी देखिने गरिन्छ । माइग्रेनको समस्या भएमा यसले दैनिकीलाई समेत प्रभाव पर्ने हुँदा यसबारे सचेत रहन आवश्यक छ ।

के हो माइग्रेन ?

टाउको दुखाईको विभिन्न  प्रकारमध्ये माइग्रेन पनि एउटा प्रकार हो । नेपालमा  सात वर्षको बालबालिकादेखि साठी वर्षका वृद्धवृद्धामा समेत माइग्रेनको समस्या रहेको पाइन्छ । यो समस्या एकपटक भएमा जीवनभर रहिरहने हुदाँ यसलाई समयमै सावधानी अपनाउन जरुरी छ । अन्यथा, यो  धेरै पिडादायक हुनसक्छ ।

सामान्यतथा, माइग्रेनको दुखाई एकपटक सुरु भएपछि न्युनतम चार देखि ७२ घण्टा सम्म रहिरहन सक्छ ।

माइग्रेन भएमा बत्तीको प्रकार, चहकिलो बत्तीका कारण पनि टाउकोमा असहय पिडा भएमा तथा हात खुट्टा झमझमाउने, वान्ता हुने, आवाज प्रति टाउको संवेदनशील हुने गर्छ ।

माइग्रेनको कारण

माइग्रेनका कारण टाउको दुखेमा वाकवाकी लाग्ने, वान्ता हुने, डायरिया हुने लगायतको समस्या निम्तने गर्छ । माइग्रेनका कारण टाउको दुखेमा खाना सानो आन्द्रामा ढिलो गरी पुग्ने गर्छ । जसले गर्दा शरीरको पाचन प्रणालीमा विपरित असर पर्छ । साथै, चर्को घाम, बत्तीको प्रकाश तथा आवाज प्रति संवेदनशीलता बढ्न थाल्छ । त्यस्तै, फुलको गन्ध, डियोड्रेन्ट तथा परफ्युमबाट निस्कने कडा कारणका कारण पनि माइग्रेन हुनसक्छ ।

एक तथ्यांक अनुसार नेपालमा न्युरोसम्बन्धि समस्या लिएर अस्पताल पुग्ने विरामीमध्य करिब सात देखि आठ जनालाई माइग्रेन सम्बन्धि समस्या हुने गर्छ । र, यो समस्या पुरुषको तुलनामा महिलालाई बढी हुने गर्छ ।

कसरी थाहा पाउने ?

-पटक पटक टाउको दुख्ने

-केही घण्टासम्म  टाउको दुख्ने

-टाउको भारी हुने

-टाउको टनटन हुने गरी दुख्ने

-अत्याधिक टाउको दुखाईका कारण चक्कर लाग्ने तथा वान्ता हुने

कसलाई हुनसक्छ माइग्रेन ?

यस किसिमको टाउको दुखाईले १५ देखि ४५ वर्ष उमेर समूहका मानिसलाई बढी प्रभावित पार्छ । परिवारमा पहिले कसैलाई माइग्रेनको समस्या भएमा पनि उक्त परिवारका अन्य सदस्यलाई माइग्रेनको जोखिम तीन देखि चार गुणा बढी हुने गर्छ ।  त्यसैले पनि माइग्रेन भएको शंका लागेमा तुरुन्तै चिकित्सकसित परामर्श गर्नु पर्छ । र, ब्रेन स्कि्रनिङ्ग गराउनु पर्छ ।

-टाउको अचानक दुखेमा वा टाउकोमा असहनीय पिडा भएमा

-पहिले भन्दा फरक वा पहिले भन्दा धेरै टाउको दुखेमा

-टाउको दुख्नुका साथै उल्टी भएमा,

– हात खुट्टामा कमजोरी महसुस भएमा वा बेहोश भएमा

-दुखाईकै कारण विहान बेलुकीको निद्रा टुटेमा

माइग्रेनले हुनसक्छ  ब्रेन स्ट्रोक

अन्य व्यक्तिको तुलनामा माइग्रेनको समस्या हुने व्यक्तिलाई स्ट्रोकको खतरा दुई गुणा बढी हुन्छ । वैज्ञानिकहरुले जनाए अनुसार यो तथ्यले उनीहरुलाई स्ट्रोक प्रति संवेदनशीलतबारे अध्ययन गर्न थप सहायता मिल्छ । धुमपानका साथै दिनचर्यासित असम्बन्धित अस्वस्थ बानी पनि माइग्रेनको कारण बन्न सक्छ । र, माइग्रेनकेा समस्या भएका टाउकाको आधा भाग दुख्ने गर्छ, जसलाई गम्भीरता पूर्वक लिन निकै आवश्यक छ ।

माइग्रेनबाट बच्ने घरेलु उपाय

-माइग्रेन भएमा हल्का हातले टाउको मालिश गर्नु पर्दछ । हातको स्पर्शबाट पाइने आराम औषधीको तुलनामा बढी प्रभावकारी हुन्छ । त्यसैले, माइग्रेनका कारण  टाउको दुखेमा काँध तथा गर्दनको मालिस गर्नु पर्छ । यसले दुखाई कम गर्न राहत मिल्छ ।

-एउटा तौलियालाई तातो पानीमा डुबाएर त्यही तौलियाले केही बेर दुखेको भागमा मसाज गरेको खण्डमा आराम मिल्छ । माइग्रेन भएमा वरफको टुक्रा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ ।

-माइग्रेन भएमा सासको गतिलाई कम गर्नु पर्छ । किनकी लामो लामो सास फेर्नाले टाउको दुख्ने समस्या झन् बढ्न सक्छ ।

-माइग्रेन भएमा कपूरलाई घ्यूमा मिलाएर हल्का हातले टाउकोमा  मालिस गर्नाले पनि दुखाई कम हुने गर्छ ।

-बटरमा मिश्री मिसाएर खानाले पनि माइग्रेनको समस्या कम हुने गर्छ ।

-कागतीको बोक्रालाई पिसेर, यसको लेप निधारमा लगाउनाले पनि माइग्रेन ठीक हुनसक्छ ।

-माइग्रेनमा आरोमा थेरापीले राहत दिनसक्छ । अरोमा थेरापीमा हर्वल तेलको प्रयोग गरिन्छ । यसमा हर्वल तेललाइ निश्चित प्रकि्रयाद्धारा हावामा फैलाइन्छ र  वाफका माध्यमद्धारा उक्त तेललाई अनुहारमा लगाइन्छ ।

-माइग्रेनमा टाउको दुख्ने समस्या भएमा मन्द संगीत सुन्नु फाइदाजनक हुनसक्छ । मधुरो संगीत तथा धुनले मनलाई अन्तै मोड्नुका साथै दिमागलाई शान्त पार्छ ।