+

कुनै डरलाग्दो घटनाले पार्ने मानसिक आघातको के छ उपचार ?

२०८० मंसिर  ११ गते १३:०७ २०८० मंसिर ११ गते १३:०७
कुनै डरलाग्दो घटनाले पार्ने मानसिक आघातको के छ उपचार ?

कुनै दर्दनाक घटना घट्दा डर लाग्नु सामान्य हो । यसलाई एक्युट स्ट्रेस डिसअर्डर (तीव्र तनाव विकार) भनिन्छ । त्यसको असर केही क्षण, केही दिनसम्म रहन सक्छ, त्यो सामान्य नै हो । तर त्यही घटना घटेको ६ महिना बितिसक्दा पनि भावनात्मक र मानसिक आघातको समस्या घटेको छैन भने त्यसलाई पोस्ट ट्रमाटिक स्ट्रेस डिसअर्डर (पीटीएसडी) भनिन्छ ।

आघात धेरै किसिमले हुन सक्छ । भूकम्प, प्राकृतिक प्रकोप, युद्ध, दुर्घटना, यौन हिंसालगायत विभिन्न कारणले मानसिक आघात पुगिरहेको हुन्छ । त्यस्तो घटना आफैंलाई मात्र होइन, अरु कसैलाई भएको छ भने पनि त्यस्तो समस्या हुन्छ । जस्तै, भूकम्पमा मान्छे मरेर लासहरु देखेको व्यक्तिलाई पोस्ट ट्रमाटिक स्ट्रेस डिसअर्डर हुन सक्छ ।

लक्षण

पीटीएसडी हुँदा कुनै घटना बारम्बार सम्झनामा आइरहने हुन्छ । सपनामा पनि त्यही देख्ने हुन्छ । शरीरमा चिटचिट पसिना आउने, मुटुको चाल बढ्ने, छटपटी हुने, रक्तचाप बढ्ने, एकै ठाउँमा बस्न नसक्ने, सुत्न नसक्ने, चिडचिडापन हुने र हरेक समय आफू असुरक्षित भएको अनुभूति गर्ने लक्षण पीटीएसडीमा देखिन्छ ।

पहिले देखेको दर्दनाक घटना जस्तै परिस्थिति देखेमा आत्तिने वा डराउने, जस्तै पहिला भूकम्पका कारण पीटीएसडी भएको छ भने केही कारण घर वा केही सामान हल्लिंदा आत्तिने गर्छन् ।

कसलाई बढी हुन्छ ?

पोस्ट ट्रमाटिक स्ट्रेस डिसअर्डर सबैलाई हुन सक्छ । यही उमेर समूहलाई हुन्छ भन्ने छैन । तर धेरैजसो सानो सानो कुरामा डराउने, आत्तिने मान्छेलाई हुने सम्भावना बढी हुन्छ । परिवारमा कसैलाई पीटीएसडीको समस्या पहिल्यै छ भने पनि त्यो परिवारको सदस्यलाई हुन सक्छ । तर घटना घटेको छ भने मात्र हुन्छ ।

उपचार

औषधि र थेरापीबाट उपचार गरिन्छ । यो अन्य रोग जस्तै औषधि खानेबित्तिकै निको हुँदैन । यसको उपचारमा लामो समय लाग्छ । कसैलाई केही महिनामा निको हुन्छ भने कसैलाई लामो समय पनि लाग्न सक्छ ।

रोकथाम

घटना हुनेबित्तिकै केही समयमा लक्षण नदेखिने भएकाले यसको रोकथाम यही भन्ने छैन । तर एक्युट स्ट्रेस डिसअर्डर भइसकेपछि त्यसलाई हेलचेक्र्याइँ नगरी समयमै निको पार्नुपर्छ । कुनै रलाग्दो घटना भएको एक महिना नाघिसक्दा पनि समस्या लक्षण त्यस्तै छ भने पोस्ट स्ट्रेस डिसअर्डर हुन सक्छ । यस्तो अवस्थामा मनोविद् वा मनोचिकित्सकलाई जाँच देखाइहाल्नुपर्छ ।

डा. सुरज तिवारी मानसिक आघात मानसिक स्वास्थ्य
डा. सुरज तिवारी
लेखक
डा. सुरज तिवारी
मनोचिकित्सक

डा. तिवारी ललितपुरस्थित पाटन मानसिक अस्पतालमा प्रमुख परामर्शदाताको रुपमा कार्यरत छन् । उनले मनोचिकित्सामा एमडी गरेका छन् । उनको नेपाल मेडिकल काउन्सिल दर्ता नम्बर ७७६७ हो ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

शरीरको तौल १२० केजीबाट ६९ मा झार्न सबानाले अपनाएको दैनिकी

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

छाती दुख्यो : मुटुको समस्या हो कि ग्यास्ट्राइटिस ?

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)

योगबाट कसरी पूर्ण लाभ लिन सकिन्छ ? (भिडियोसहित)

एकै महिनामा दुईपटक महिनावारी, कुनै रोगको संकेत हो ?

एकै महिनामा दुईपटक महिनावारी, कुनै रोगको संकेत हो ?

किन हुन्छ बारम्बार गर्भपतन ?

किन हुन्छ बारम्बार गर्भपतन ?

‘जन्डिस भयो, के गरौं ?’

‘जन्डिस भयो, के गरौं ?’