जाडोमा शरीरलाई भित्रैबाट न्यानो राख्न के-के खाने ?

कडा चिसो र शीतलहरले अहिले नेपालका अधिकांश भू-भागमा तापक्रम घट्दो अवस्थामा छ । यस्तो मौसममा चिसोबाट जोगिन न्यानो लुगा लगाउने, सिरक वा कम्बल ओड्ने र आगो तथा हिटर ताप्ने सामान्य अभ्यास हुन् । तर, शरीरलाई बाहिरबाट मात्र न्यानो राख्दैमा त्यो पर्याप्त हुँदैन । शरीरलाई भित्रबाट पनि न्यानो र तगडा बनाउनुपर्छ ।

यसका साथै जाडोयाममा रुघाखोकी, खोकी, घाँटी दुख्ने, जोर्नी दुखाइ, श्वासप्रश्वास समस्या र थकान जस्ता समस्या धेरै देखिन्छन् । यी समस्याको सामना गर्ने तागत चाहिन्छ ।
त्यो तागत खोज्न अन्त जानुपर्दैन । हाम्रै भान्छामा पाइन्छ ।

१.अदुवा र लसुन

आयुर्वेद अनुसार हाम्रो भान्छाका मसलामा प्रयोग हुने अदुवा र लसुन दुवै शरीरमा न्यायोपन राख्ने खानेकुरा हुन् । यी खानेकुराले शरीरको भित्री तापक्रम सन्तुलनमा राख्न मद्दत गर्छन् ।

आधुनिक विज्ञानले पनि यसलाई समर्थन गरेको छ । अदुवामा पाइने ‘जिन्जरोल’ र लसुनमा पाइने ‘एलिसिन’ नामक तत्वले मेटाबोलिजम बढाउने, रक्तसञ्चार सुधार्ने र शरीरमा प्राकृतिक ताप उत्पादन गर्ने काम गर्छन् ।

यही कारणले जाडोमा अदुवा र लसुनको सेवनले शरीरलाई सुस्त हुन दिँदैन, ऊर्जा कायम राख्छ र चिसोको असर कम गर्छ ।

२.बेसार- प्राकृतिक एन्टि–इन्फ्लेमेटरी औषधि

बेसार जाडोयामको सबैभन्दा प्रभावकारी मसला मध्ये एक हो । यसमा पाइने कर्कुमिन तत्वले शरीर सुन्निएको भए कम गर्छ, प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउँछ र संक्रमणसँग लड्न मद्दत गर्छ । जाडोमा जोर्नी दुखाइ, घाँटी दुख्ने र बारम्बार रुघाखोकी लाग्ने समस्या भएमा बेसार अत्यन्त फाइदाजनक हुन्छ । तातो दूधमा बेसार मिसाएर पिउनु जाडोको लागि उत्तम घरेलु उपचार मानिन्छ ।

३.सख्खर : जाडोको प्राकृतिक ऊर्जा स्रोत

सख्खर जाडोमा विशेष महत्व राख्ने खाद्य पदार्थ हो । यसले शरीरलाई छिटो ऊर्जा दिन्छ, रगत सफा राख्छ र चिसोले हुने कमजोरी हटाउँछ । त्यसैले, जाडो भगाउनका लागि भनेर यो मौसममा चाकु–तिलको लड्डु खाने चलन प्रचलित छ । सख्खरले शरीरको तापक्रम सन्तुलनमा राख्न सहयोग पुर्‍याउँछ ।

४.गेडागुडी र प्रोटिनयुक्त खाना

दाल, केराउ, चना, गहत, सिमी जस्ता गेडागुडीले शरीरलाई ऊर्जा दिन्छन् र लामो समयसम्म न्यानो राख्छन् । यसमा हुने प्रोटिनले मांसपेशी बलियो बनाउँछ र चिसोका कारण हुने कमजोरी कम गर्छ । जाडोमा हल्का तर पोषिलो खाना खानु स्वास्थ्यका लागि अत्यन्त लाभदायक हुन्छ ।

५.जिरा, धनियाँ, मरिच र दालचिनी जस्ता मसला

जिरा, धनियाँ, कालो मरिच र दालचिनी जस्ता मसला जाडोमा विशेष उपयोगी हुन्छन् । यी मसलाले पाचन सुधार्छन्, शरीरमा ताप उत्पन्न गर्छन् र ग्यास तथा पेट फुल्ने समस्या कम गर्छन् । सानो मात्रामा तर नियमित प्रयोग गर्दा यी मसलाले औषधि जस्तै काम गर्छन् ।

शरीरलाई भित्रबाट न्यानो नराख्दा के हुन्छ ?

जाडोमा धेरै मानिसको हातखुट्टा चिसो हुने, शरीर भारी भएको र थकान महसुस हुने समस्या हुन्छ । यी खानेकुरा खाँदा रगतको प्रवाह तीव्र बनाउने भएकाले शरीरका अंग–अंगमा न्यानोपन पुर्‍याउँछ । नियमित सेवनले चिसोका कारण हुने शरीरको सुस्तता हटाएर सक्रिय बनाउँछ । प्रतिरोधात्मक क्षमता पनि बढाउँछ, जसले गर्दा मौसमी संक्रमणबाट जोगाउँछ ।

घाम ताप्ने बानी र शारीरिक गतिविधि

यो मौसममा शरीर न्यानो बनाउन खानेकुरा मात्र खाएर हुँदैन । घाम ताप्ने र शारीरिक गतिविधि पनि बढाउनुपर्छ । जाडोमा बिहानको घाम शरीरका लागि अमृत समान हो । घाम ताप्दा शरीरले भिटामिन डी पाउँछ, जसले हड्डी बलियो बनाउँछ र रोग प्रतिरोधक क्षमता बढाउँछ । शरीर पनि न्यानो हुन्छ । साथै, हल्का व्यायाम, योग वा हिँडडुलले रक्तसञ्चार बढाएर शरीरलाई न्यानो राख्न मद्दत गर्छ । यसले शरीरलाई फुर्तिलो पनि बनाइराख्छ । शरीरलाई उर्जा दिन्छ ।

पर्याप्त निद्रा र तनाव कम गर्ने अभ्यास

जाडोमा शरीरलाई बढी आरामको आवश्यकता पर्छ । पर्याप्त निद्राले शरीरलाई पुनः ऊर्जा दिन्छ र प्रतिरोधात्मक क्षमता सुधार्छ । तनावले शरीर चिसो महसुस गराउँछ शारीरिक गतिविधि बढाउने उर्जा र जाँगरलाई पनि चिसोले कम गर्छ । त्यसैले ध्यान, प्राणायाम वा शान्त गतिविधि अपनाउनु जाडोमा स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक हुन्छ ।