अन्तरिक्षमा भेटियो यस्तो बादल, पृथ्वीमा भन्दा अर्बौं गुणा धेरै पानी

वैज्ञानिकहरूले अन्तरिक्षमा पानीले भरिएको अत्यन्तै विशाल बादल पत्ता लगाएका छन् । उक्त ग्यासयुक्त वस्तु अर्थात् कस्मिक क्लाउड पृथ्वीबाट करिब १२ अर्ब प्रकाश–वर्ष टाढा रहेको बताइएको छ ।

रोचक त के भने सो ग्यासीय बादलमा रहेको पानीको मात्रा पृथ्वीका सबै महासागरहरूको कुल पानीभन्दा करिब १४० लाख करोड गुणा बढी रहेको अनुमान गरिएको छ । पानी त्यहाँ तरल रूपमा नभई अत्यन्त तातो अवस्थामा जलवाष्पको रूपमा रहेको छ ।

खगोलविद्ले क्वासर एपीएम ०८२७९+५२५५ नामक शक्तिशाली अन्तरिक्ष पिण्डको अनुसन्धानका क्रममा सो पानीयुक्त बादल फेला पारे । क्वासर भनेको अत्यन्तै ऊर्जाशील आकाशीय वस्तु हो, जसको केन्द्रमा विशाल ब्ल्याक होल रहन्छ। वैज्ञानिकहरूका अनुसार सो क्वासरको केन्द्रमा रहेको ब्ल्याक होल सूर्यभन्दा झण्डै २० अर्ब गुणा भारी छ।

यो खोज पहिलो पटक नासा र जेट प्रोपल्सन ल्याब्रोटरीका वैज्ञानिकहरूले रेडियो टेलिस्कोपमार्फत गरेका थिए । उनीहरूले जेड-स्पेस स्पेक्ट्रोमिटर जस्ता उपकरण प्रयोग गरेर उक्त क्षेत्रमा पानीको उपस्थितिको पुष्टि गरेका हुन् ।

ब्रह्माण्डको प्रारम्भिक समयको झलक

यो पानीको बादल ब्रह्माण्डको प्रारम्भिक समयमा बनेको मानिन्छ । त्यसबेला आकाशगंगाहरू विकासको प्रक्रियामा थिए र ब्ल्याक होलहरूले आफ्नो वरिपरिका ग्यासहरूलाई तीव्र रूपमा आकर्षित गरिरहेका थिए । यस अवस्थालाई वैज्ञानिकहरूले एक्टिभ ग्यालेक्टिक न्यूक्लियस पनि भन्छन् ।

ब्ल्याक होल वरिपरि रहेको अत्यन्त तातो ग्यासीय क्षेत्रले पानीका अणुहरूलाई ठूलो मात्रामा उत्पादन गरेको देखिन्छ । यसले ब्रह्माण्डमा जटिल रासायनिक प्रक्रिया प्रारम्भिक समयदेखि नै सक्रिय रहेको प्रमाण दिन्छ ।

जीवनको सम्भावनाबारे नयाँ बहस

पानीलाई जीवनको आधार मानिन्छ । त्यसैले ब्रह्माण्डको यति प्रारम्भिक चरणमै यति ठूलो मात्रामा पानीको उपस्थिति हुनु वैज्ञानिकहरूका लागि आश्चर्यजनक छ । यसले एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न उठाएको छ, के जीवनको सुरुवात हामीले सोचेभन्दा धेरै पहिले नै सम्भव थियो त ?

साथै यो खोजले पानीजस्ता जीवनका लागि आवश्यक तत्वहरू ब्रह्माण्डभरि फैलिएका हुन सक्ने र त्यो केवल हाम्रो सौर्यमण्डलमा सीमित नरहेको समेत देखाएको छ । यसले भविष्यमा अन्य ग्रह वा आकाशीय प्रणालीहरूमा जीवनको सम्भावना खोज्ने अनुसन्धानलाई थप बल दिने विश्वास गरिएको छ ।

वैज्ञानिकहरूका अनुसार यस्तो प्रकारको अध्ययनले ब्रह्माण्डको रासायनिक विकासक्रम अर्थात केमिकल इभोल्युसन बुझ्न मद्दत गर्दछ ।

एजेन्सी