बालबालिका जोखिममा पारेको भन्दै मेटालाई ३७.५ करोड डलर तिर्न आदेश

१० चैत, काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिकाको एउटा जुरीले बालबालिकाको मानसिक स्वास्थ्यमा हानि पुर्‍याएको र उनीहरूलाई यौन शोषणको जोखिममा पारेको भन्दै सामाजिक सञ्जाल जायन्ट मेटालाई ३७ करोड ५० लाख डलर (३७५ मिलियन डलर) तिर्न आदेश दिएको छ।

राज्यका अधिकारीहरूले यस विशाल टेक कम्पनीलाई नाबालिगहरूको सुरक्षा गर्न असफल भएको आरोप लगाएको ६ हप्ता लामो सुनुवाइपछि न्यु मेक्सिकोका जुरी सदस्यहरूले मंगलबार यो फैसला सुनाएका हुन्।

समाचार एजेन्सीहरूका अनुसार, यो फैसलासँगै बाल सुरक्षाको विषयमा कुनै अमेरिकी राज्यले मेटाविरुद्ध सफलतापूर्वक मुद्दा जितेको यो पहिलो घटना बनेको छ।

इन्स्टाग्राम, फेसबुक र ह्वाट्सएपको मातृ कम्पनी मेटाले आफ्ना प्लेटफर्महरूले युवाहरूको मानसिक स्वास्थ्यलाई कसरी असर गर्छ भन्ने विषयमा मुद्दाहरूको शृङ्खलाकै सामना गरिरहेको छ।

जुरी सदस्यहरूले राज्यका अभियोजकहरूको पक्ष लिंदै फैसला गरेका छन् । उनीहरूले मेटाले सुरक्षाभन्दा नाफालाई प्राथमिकता दिएको र न्यु मेक्सिकोको अनुचित अभ्यास ऐनका केही भागहरू उल्लङ्घन गरेको तर्क गरेका थिए।

मेटाले झुटो वा भ्रामक भनाइहरू दिएको भन्ने आरोपमा जुरीले सहमति जनाएको छ र बालबालिकाको जोखिम र अनुभवहीनताको अनुचित फाइदा उठाउने विवेकहीन व्यापारिक अभ्यासहरूमा मेटा संलग्न भएको कुरामा पनि सहमत भएको छ ।

जुरी सदस्यहरूले ह्विसलब्लोअर बनेका कर्मचारीहरूसहित ४० जना साक्षीहरूको बयान सुनेका थिए र सयौं कागजात, रिपोर्ट र इमेलहरूको समीक्षा गरेका थिए।

मेटाका एक प्रवक्ताले एक विज्ञप्तिमा भने, ‘हामी यस फैसलाप्रति सम्मानपूर्वक असहमति जनाउँछौं र पुनरावेदन गर्नेछौं।’

उनले थपे, ‘हामी मानिसहरूलाई हाम्रा प्लेटफर्महरूमा सुरक्षित राख्न कडा मेहनत गर्छौं र खराब तत्त्व वा हानिकारक सामग्री पहिचान गर्ने र हटाउने चुनौतीहरूबारे स्पष्ट छौं ।’

डेमोक्रेटिक पार्टीका न्यु मेक्सिकोका महान्यायाधिवक्ता रावल टोरेजले सन् २०२३ मा मेटा र यसका सीईओ मार्क जुकरबर्गलाई अदालत पुर्‍याएका थिए। उनको कार्यालयले एउटा गोप्य अपरेसन चलाएको थियो जसमा अनुसन्धानकर्ताहरूले १४ वर्षभन्दा कम उमेरका फेसबुक र इन्स्टाग्राम प्रयोगकर्ताको रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गरेका थिए।

टोरेजको कार्यालयले भनेको छ- प्लेटफर्महरूमा रहेका ती नक्कली खाताहरूले यौनजन्य सामग्रीहरू प्राप्त गरेका थिए र त्यस्तै सामग्री खोज्ने वयस्कहरूले उनीहरूलाई सम्पर्क गरेका थिए, जसको परिणामस्वरूप धेरै व्यक्तिहरूविरुद्ध आपराधिक मुद्दा चलाइएको थियो।

एक विज्ञप्तिमा टोरेजले यस फैसलालाई ‘मेटाले बालबालिकाको सुरक्षाभन्दा नाफालाई प्राथमिकता दिने छनोटको मूल्य चुकाएका हरेक बालबालिका र परिवारका लागि ऐतिहासिक जित’ भनेका छन्।

‘जुरीले मेटालाई तिर्न आदेश दिएको भारी क्षतिपूर्तिले ठूला टेक कम्पनीका अधिकारीहरूलाई कुनै पनि कम्पनी कानुनको पहुँचभन्दा बाहिर छैन भन्ने स्पष्ट सन्देश दिनुपर्छ,’ उनले भने।

मेटाविरुद्ध न्यु मेक्सिकोको कारबाहीको दोस्रो चरण मे महिनामा सुरु हुने तय भएको छ, जहाँ एक न्यायाधीशले कम्पनीलाई थप जरिवाना तिर्न र आफ्ना प्लेटफर्म र कम्पनी सञ्चालनमा विशिष्ट परिवर्तनहरू गर्न आदेश दिइनुपर्ने राज्यको दाबीमाथि सुनुवाइ गर्नेछन्।

क्यालिफोर्नियामा एउटा छुट्टै जुरीले मेटा र युट्युबलाई उनीहरूका प्लेटफर्महरूमा बालबालिकालाई लत बसाल्ने लगायतका हानि पुर्‍याएकोमा जिम्मेवार ठहराउनुपर्छ कि पर्दैन भनेर विचार गरिरहेको छ।

उक्त मुद्दालाई एउटा ‘बेलवेदर’ (मार्गदर्शक/सूचक) को रूपमा हेरिएको छ, जसले अमेरिकाभरका सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूविरुद्धका हजारौं यस्तै मुद्दाहरूको नतिजालाई प्रभाव पार्न सक्छ।

(अलजजिराबाट)