९ असार, काठमाडौं । गत महिना साङ्ग्रिला डाइलगमा जापानले सबैको ध्यान खिच्यो। चिनियाँ रक्षा प्रमुखले यो फोरम लगातार दोस्रो वर्ष पनि छोडेका थिए। यसबाट त्यहाँ एउटा रिक्तता पैदा भएको थियो। जापानले सोही रिक्तताको फाइदा उठायो। जापानले बेइजिङको बढ्दो सैन्य शक्तिबारे चेतावनी दिन यो मञ्चको प्रयोग गर्यो।
मे ३१ मा सुरक्षा फोरमको अन्तिम दिन थियो। सो दिन सिङ्गापुरमा जापानका रक्षा मन्त्री सिन्जिरो कोइजुमीले सम्बोधन गरे। जापान ‘नयाँ सैन्यवाद’ मा लागेको भनेर बेइजिङले आरोप लगाएको थियो। कोइजुमीले सो आरोपको खण्डन गरे। यसको सट्टा उनले चीनको बढ्दो सैन्य क्षमतामाथि निशाना साँधे। उनले चीनको पारदर्शिताको अभावमाथि पनि प्रश्न उठाए।
एसिया-प्यासिफिक क्षेत्रमा चीनको साझेदारीबारे एउटा सत्र तय गरिएको थियो। यो सत्रले बेइजिङलाई क्षेत्रीय सुरक्षाबारे आफ्नो दृष्टिकोण राख्ने मञ्च दिने थियो। तर सो सत्र रद्द भयो। यसबाट जापानको प्रमुखता झनै बढ्यो।
फोरमको क्रममा टोकियो चर्चाको शिखरमा रह्यो। कोइजुमीले अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेगसेथसँग भेटघाट गरे। यो एउटा असामान्य कदम थियो। वासिङ्टन एसियाप्रति पूर्ण प्रतिबद्ध छ भन्ने कुरा जनतालाई आश्वस्त पार्न यो भेट गरिएको थियो। यसले अमेरिका र जापानबीच बलियो र एकजुट मोर्चा देखाउने उद्देश्य राखेको थियो। तर यसले जापानको आफ्नै सुरक्षा चिन्तालाई पनि उजागर गर्यो। यसले अमेरिका-जापान गठबन्धनमाथिको जापानको निर्भरता पनि देखायो।
टोकियोले सैन्य शक्तिको क्षमता निर्माण गरिरहेको संकेत दिएको छ। गत वर्ष कोइजुमी र अन्य उच्च अधिकारीहरूले एउटा नयाँ विचार अघि सारेका थिए। उनीहरूले जापानले आणविक उर्जाबाट चल्ने आक्रमण पनडुब्बी बनाउने कुरा गरेका थिए। यसले देशको आणविक निषेध (न्यूकिल्यर ट्याबु) लाई तोड्न सक्छ। जापानले अन्ततः आणविक हतियार प्राप्त गर्न सक्छ भन्ने सुझावहरू स्वदेश र विदेशमा उठिरहेका छन्।
टोकियोले सुरक्षा साझेदारीको नेटवर्क विस्तारलाई तिब्र पारेको छ। यसले बेइजिङलाई नर्भस बनाएको छ। बेइजिङले यसलाई क्षेत्रीय स्थिरताका लागि सम्भावित खतराको रूपमा हेर्छ। जापान र फिलिपिन्स विस्तारित रक्षा सहयोगमा अगाडि बढेका छन्। उनीहरू गोप्य सैन्य जानकारी सुरक्षित गर्ने सम्झौताको वार्तामा पनि संलग्न छन्।
वेलिङ्टनले एउटा नयाँ घोषणा गरेको थियो। न्युजिल्यान्डको एन्ज्याक-क्लास फ्लिटलाई प्रतिस्थापन गर्न अपग्रेड गरिएको जापानी मोगामी-क्लास फ्रिगेट सर्टलिस्ट गरिएको थियो। कोइजुमीले यो घोषणाको स्वागत गरे।
विश्लेषकहरूले यी घटनाक्रमहरूलाई बहुस्तरीय क्षेत्रीय सैन्य संरचनाको महत्त्वपूर्ण कडीको रूपमा हेर्छन्। एसियाभरि अमेरिकी प्रतिबद्धता घट्दै गएको महसुस गरिएको छ। त्यसबाट उत्पन्न रिक्तताको फाइदा उठाउन बेइजिङ उत्सुक छ। यही बीचमा यो नयाँ सैन्य संरचना निर्माण भइरहेको छ।
यो उदयीमान ढाँचाले सुरक्षा सहायता र आर्थिक जीवनरेखाहरूलाई जोड्छ। यसले सानो स्तरको (मिनील्याटरल) र लचिलो कूटनीतिक संलग्नताहरूलाई पनि समावेश गर्छ। यसले इन्डो-प्यासिफिक राष्ट्रहरूलाई चीन र अमेरिका बीच छनोट गर्नुपर्ने बाध्यताको विकल्प दिन्छ।
विज्ञहरूका अनुसार टोकियोसँग बेइजिङको एक्लै सामना गर्ने विशाल आर्थिक तागत छैन। टोकियोले परिमाणात्मक रूपमा प्रतिस्पर्धा गर्न सहयोगीहरूसँग मिलेर काम गर्नुपर्छ। उसले क्षेत्रीय साझेदारहरूलाई तर्साउने स्पष्ट चीन विरोधी ब्रान्डिङबाट पनि होसियारीपूर्वक बच्नुपर्छ।
बहुस्तरीय दृष्टिकोण
यो रणनीतिक परिवर्तन परिवर्तनशील वासिङ्टनको प्रत्यक्ष प्रतिक्रिया हो। डिसेम्बरमा डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले राष्ट्रिय सुरक्षा रणनीति जारी गरेको थियो। यसले विशेष गरी पश्चिमी गोलार्धमा अमेरिकी प्रभुत्वमा ध्यान केन्द्रित गरेको छ। यसमा इन्डो-प्यासिफिकको लागि शीर्ष प्राथमिकता ‘आर्थिक भविष्य जित्नु’ (विन दि इकोनोमिक फ्यूचर ) हो भनिएको छ। किनकि अर्थशास्त्रले यस क्षेत्रको ‘अन्तिम दाव’ (अल्टिमेट स्टेक) लाई प्रतिनिधित्व गर्दछ।
सुरक्षा साझेदारको रूपमा वासिङ्टनको विश्वसनीयतामाथि पनि प्रश्न उठाइएको छ। ट्रम्पले जापान र दक्षिण कोरिया जस्ता सहयोगीहरूलाई आफ्नो रक्षा बजेट बढाउन दबाब दिएका छन्। उनले भारत जस्ता प्रमुख रणनीतिक साझेदारहरूमाथि उच्च ट्यारिफ पनि लगाएका छन्।
टोकियोस्थित अन्तर्राष्ट्रिय क्रिश्चियन युनिभर्सिटीका राजनीति र अन्तर्राष्ट्रिय अध्ययनका प्राध्यापक स्टेफन नागीले यसको कारण बताएका छन्। उनले भनेका छन्, ‘चालक सरल छ: क्षेत्रीय अस्थिरता र सम्भावित कम भरपर्दो अमेरिकाविरुद्ध हेजिङ गर्ने, समुद्री मार्गहरू खुला रहने सुनिश्चित गर्ने र साना राज्यहरूलाई बेइजिङले बाध्य नपार्ने।’
दिल्लीस्थित अब्जर्भर रिसर्च फाउन्डेसनमा इन्डो-प्यासिफिक विशेषज्ञ रहेकी एसोसिएट फेलो प्रत्नाश्री बसुले आफ्नो विचार राखेकी छन्। उनले टोकियोले क्षेत्रीय संलग्नतामा थप समग्र दृष्टिकोण अपनाइरहेको बताइन्। यो परम्परागत सुरक्षा सम्बन्धभन्दा बाहिर गएको उनको भनाइ छ।
बसुले भनिन्, ‘धेरै दक्षिणपूर्व एसियाली र प्रशान्त टापु राज्यहरूले परम्परागत सुरक्षा चिन्ताहरूभन्दा विकास र आर्थिक लचिलोपनलाई प्राथमिकता दिन्छन् भन्ने कुरा जापानले बुझेको छ।’
उनले थपिन्, ‘त्यसैले, शुद्ध सैन्य सन्तुलनको धारणालाई बेवास्ता गर्दै टोकियोले पूर्वाधार वित्तपोषण (इन्फ्रास्ट्रक्चर फाइनान्सिङ) र ऊर्जा संक्रमण (इनर्जी ट्रान्जिसन) समर्थनसँग सुरक्षा सहायतालाई एकीकृत गरेर दिगो साझेदारी निर्माण गर्न खोज्छ।’
द टुलकिट
जापानले विस्तारै यो दृष्टिकोणलाई महसुस गरिरहेको छ। यसका लागि उसले इन्टरलकिङ उपकरणहरू को सेट प्रयोग गरिरहेको छ। यसले एकताबद्ध सुरक्षा र विकास टुलकिट बनाउँछ।
मे महिनामा जापानी प्रधानमन्त्री सानाए ताकाइचीले एउटा ठोस कदम चालिन्। उनले अपडेट गरिएको फ्री एन्ड ओपन इन्डो-प्यासिफिक ढाँचा घोषणा गरिन्। सिन्जो आबेको २०१६ को फोकस विधिको शासन जस्ता सिद्धान्तहरूमा थियो। यो नयाँ ढाँचा त्यसबाट व्यावहारिक आर्थिक र सुरक्षा उपकरणहरूतर्फ सरेको छ। यो परिमार्जित रणनीतिले अन्डरसी केबलहरूलाई प्राथमिकता दिन्छ। यसले ऊर्जा आपूर्ति शृङ्खलाहरू सुरक्षित गर्छ। यसले साझेदारहरूका लागि समुद्री सुरक्षालाई पनि अगाडि बढाउँछ।
अपडेट गरिएको एफओआइपी ब्लुप्रिन्ट अन्तर्गत टोकियोले आफ्नो रणनीति बदल्दैछ। टोकियोले आफ्नो परम्परागत अफिसियल डेभलपमेन्ट असिस्टेन्स (ओडीए) लाई नयाँ बनेको अफिसियल सेक्युरिटी असिस्टेन्स (ओएसए ) सँग जोडिरहेको छ। यो डुअल-युज पोर्ट र एयरपोर्टहरूको वित्तपोषण गर्नको लागि हो।
इन्टरनेशनल इन्स्टिच्युट फर स्ट्र्याटेजिक स्टडिजका अनुसन्धान विश्लेषक जुम्पेई इसिमारुले यस विषयमा बोलेका छन्। उनी जापानको रक्षा नीतिमा विशेषज्ञ हुन्। उनले भने, ‘जापानको आधारभूत ओडीए नीतिले गैर-सैन्य प्रयोगको सिद्धान्तलाई समेट्छ, र त्यसैले टोकियोले जापानका रणनीतिक साझेदारहरूको सैन्य संस्थाहरूलाई प्रत्यक्ष रूपमा समर्थन प्रदान गर्न ओएसए कार्यक्रम सुरु गर्यो।’
सिड्नीको म्याक्वेरी युनिभर्सिटीका विद्यावारिधि उम्मेदवार र्योसुके हानाडाले यस विषयमा प्रकाश पारेका छन्। सुरक्षा सहायता ढाँचा सुरु हुनुभन्दा अघिको अवस्थालाई उनले सम्झिए। क्षेत्रीय समुद्री डोमेन जागरूकता (regional maritime domain awareness) कभर गर्ने प्रयासमा विकास सहायता ओभरएक्सटेन्डेड भएको उनले बताए। त्यो खाडल पुर्नको लागि रक्षा सहायता कार्यक्रम सिर्जना गरिएको थियो। मानक हतियार किन्न पर्याप्त पुँजी नभएका साझेदार राष्ट्रहरूका लागि यो विशेष रूपमा ल्याइएको हो।
हानाडाले भने, ‘यसले जापानलाई यस क्षेत्रमा शक्ति शून्यता रोक्न सक्षम बनाउँछ – यस्तो शून्यता जुन सम्भवतः अमेरिका भन्दा चीनले भर्नेछ।’
बसुले पनि यस विषयमा आफ्नो धारणा राखिन्। प्राप्तकर्ता राष्ट्रहरूका लागि प्रत्यक्ष सैन्य सहायताभन्दा पोर्ट र एयरपोर्टहरूको वित्तपोषण राजनीतिक रूपमा बढी स्वीकार्य भएको उनले बताइन्। यसले कोस्टगार्ड र केही अवस्थामा रक्षा-सम्बन्धित रसद लाई समर्थन गर्न सक्ने पूर्वाधार पनि विकास गर्छ।
उनले भनिन्, ‘यस अर्थमा, जापानले कनेक्टिभिटी पूर्वाधारलाई विकास उपकरण र थप लचिलो इन्डो-प्यासिफिक अर्डरको रणनीतिक सक्षमकर्ता दुवैको रूपमा हेर्छ।’
यो रणनीतिद्वारा सञ्चालित सुरक्षा सहायता ढाँचा मात्र तीन वर्षमा धेरै विस्तार भएको छ। यो चार देश र २ अर्ब येनबाट बढेको छ। यो अहिले १२ देश र १८.१ अर्ब येनमा पुगेको छ। यसले उन्नत राडार प्रणाली र ड्रोनहरू प्रदान गर्न आफ्नो पहुँच विस्तार गरेको छ।
सिङ्गापुरको नानयाङ टेक्नोलोजिकल युनिभर्सिटीका एसोसिएट प्रोफेसर केई कोगाले यसलाई रणनीतिक काउन्टरवेटभन्दा बाहिरको रूपमा हेरेका छन्। उनले यो कार्यक्रमले जापानी मिलिटरी हार्डवेयरलाई महत्त्वपूर्ण परीक्षण मैदान दिएको बताए।
कोगाको अनुसन्धान क्षेत्रहरूमा इन्डो-प्यासिफिक सुरक्षा र आसियान पर्छन्। उनले भने, ‘यसले जापानी उपकरणहरू प्रदर्शन गर्ने अवसरहरू सिर्जना गरेर जापानको आफ्नै रक्षा औद्योगिक आधारमा अप्रत्यक्ष रूपमा योगदान दिन सक्छ … र अन्तर्राष्ट्रिय रक्षा बजारमा जापानको भूमिका विस्तार गर्न सक्छ।’
यो औद्योगिक जोड टोकियोको फराकिलो निर्यात धुरीसँग मेल खान्छ। अप्रिलमा घातक हतियार निर्यातमाथिको प्रतिबन्ध हटाउने निर्णय भएको थियो। त्यसपछि जापानले अब फिलिपिन्स, मलेसिया, इन्डोनेसिया, भियतनाम, थाइल्याण्ड र सिङ्गापुर गरी छ आसियान राष्ट्रहरूसहित १७ देशहरूलाई रक्षा उपकरण बेच्न सक्छ।
यो रणनीतिले जापानलाई जुन ५ मा ठोस कदम अगाडि बढाउन अनुमति दियो। टोकियो र जकार्ताबीच इन्डोनेसियामा जापानी असागिरी-क्लास डिस्ट्रोयरको सम्भावित निर्यातबारे वार्ता गर्ने सहमति भयो।
युद्धपोतहरूबाहेक टोकियोले अप्रिलमा १० अर्ब अमेरिकी डलरको पावर एसिया पहल सुरु गर्यो। यो क्षेत्रीय साझेदारहरूलाई आपतकालीन ऊर्जा आपूर्ति सुरक्षित गर्न मद्दत गर्ने लक्षित प्याकेज हो। यसले स्ट्रेट अफ हर्मुज संकटको बीचमा दीर्घकालीन उत्थान गर्न पनि मद्दत गर्छ।
इसिमारुका अनुसार टोकियोले आफ्नो पहुँच फराकिलो बनाइरहेको छ। यसले इन्डोनेसियासँग रक्षा निर्यात वार्ता अगाडि बढाइरहेको छ। यसले क्षेत्रभरि गहिरो कूटनीतिक, सैन्य र आर्थिक सम्बन्धहरू लक गर्न सुरक्षा अनुदानहरू पनि विस्तार गरिरहेको छ।
टोकियोमा जुन १० मा द्विपक्षीय शिखर सम्मेलन भएको थियो। त्यहाँ यो बहुआयामिक दृष्टिकोण पूर्ण रूपमा प्रदर्शन गरिएको थियो। ताकाइची र मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमबीच तीन प्रमुख क्षेत्रमा रक्षा सम्बन्धलाई गहिरो बनाउने सहमति भएको छ।
नेताहरूले दक्षिण चीन सागर र मलाक्का जलमार्गमा संयुक्त तालिम र इन्टेलिजेन्स-सेयरिङका लागि समुद्री सहयोग सम्झौतामा हस्ताक्षर गरे। जापानले आफ्नो सुरक्षा सहायता ढाँचा अन्तर्गत मलेसियालाई सैन्य सहायता पनि विस्तार गर्नेछ। यसले ग्रे-जोन कोअर्सनको सामना गर्न ड्रोन र सर्भिलेन्स गियर प्रदान गर्नेछ। दुवै पक्षले संयुक्त नौसेना अभ्यास बढाउने र रक्षा प्रविधि परियोजनाहरूलाई गति दिने वाचा गरे।
अनवरले टोकियोले आफ्नो घातक हतियार निर्यात प्रतिबन्ध फुकुवा गरेकोमा स्पष्ट रूपमा स्वागत गरे। उनले यसलाई फराकिलो खरिद अवसरहरूको उद्घाटनको रूपमा उद्धृत गरे।
आसियान किन ग्रहणशील छ
यो टुलकिट प्रयोग गर्दा टोकियोले गहिरो क्षेत्रीय विश्वासको लाभ उठाइरहेको छ। सन् २०२६ को आईएसईएएस–युसोफ इशाक इन्स्टिच्युटको सर्वेक्षण अनुसार जापान आसियानको सबैभन्दा भरपर्दो प्रमुख शक्ति बनेको छ। ६५.६ प्रतिशतले यसमा विश्वास व्यक्त गरेका छन्। यसले युरोपेली संघ, अमेरिका र चीनलाई उछिनेको छ।
कोगाका अनुसार जापानको समर्थनले क्षेत्रीय राज्यहरूलाई थप रणनीतिक विकल्प दिन्छ। यसले कुनै पनि एकल महाशक्तिमा उनीहरूको निर्भरता कम गर्छ।
फिलिपिन्सले दक्षिणपूर्व एसियामा जापानको सबैभन्दा गहिरो रक्षा सहयोगको प्रतिनिधित्व गर्दछ। संयुक्त सैन्य अभ्यासका लागि रेसिप्रोकल एक्सेस एग्रिमेन्टले बाँधिएको मनिला वार्तामा छ। उसले इन्टेलिजेन्स-सेयरिङ र छ वटासम्म अबुकुमा-क्लास डिस्ट्रोयर एस्कर्ट्सको सम्भावित हस्तान्तरणको वार्ता गरिरहेको छ।
गत महिनाको अन्त्यमा राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोस जुनियरले जापानको राजकीय भ्रमण गरेका थिए। सो क्रममा उनले फिलिपिन्स-जापान सम्बन्धलाई बृहत् रणनीतिक साझेदारीमा स्तरोन्नति गरे।
कोगाका अनुसार ट्रम्प प्रशासन अन्तर्गत अमेरिकी प्रतिबद्धताहरू बारे अनिश्चितता छ। यसले टोकियो र मनिलालाई अझ नजिक ल्याएको छ।
कोगाले भने, ‘यो संयुक्त राज्य अमेरिकासँगको उनीहरूको गठबन्धनलाई प्रतिस्थापन गर्ने उद्देश्यले होइन, तर रक्षा र सुरक्षा सम्बन्धलाई सुदृढ गरेर, दुवै देशहरूले आफ्नो सुरक्षाको लागि ठूलो जिम्मेवारी लिइरहेका छन् भनेर देखाउन सक्छन्।’
फिलिपिन्स बाँकी आसियानका लागि प्रतिकृति गर्न मिल्ने मोडल होइन। यो एउटा अपवाद मात्र हो भनेर विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन्।
योकोसुका काउन्सिल अन एसिया-प्यासिफिक स्टडिजका जोन ब्राडफोर्डलेले चीनको समुद्री दाबीको बारेमा मनिला र टोकियोले समान जोखिम गणना साझा गरेको बताए। संलग्नता ‘मल्टी-डोमेन डिस्टरेन्स’सँग जोडिएको हुनुपर्छ भन्ने आम सहमति पनि उनीहरूमा रहेको उनले बताए।
ब्राडफोर्डले भने, ‘दुवैले चीनसँगको प्रतिस्पर्धाको पानीमा तनाव व्यवस्थापन गर्दै बढ्दो चिनियाँ शक्तिसँग सावधानीपूर्वक संलग्न हुन खोजेका छन्।’
इसिमारुका अनुसार, ‘फिलिपिन्स एउटा अनौठो मामला हो, जुन जापानको लागि यसको रणनीतिक महत्त्वले मात्र नभई सैन्य कारकहरू – जसले अमेरिकी बेसहरूको होस्टिङ समावेश गर्दछ, द्वारा संचालित छ।’
दक्षिण चीन सागरमा विवादित सुविधाहरू वरपर बेइजिङ र मनिला बीच तनाव कायम छ। ठीक त्यसैगरी टोकियोको पनि पूर्वी चीन सागरमा रहेको डियाओयु टापुहरू (Diaoyu Islands) मा प्रतिस्पर्धात्मक दाबीहरू छन्। जापानले यी टापुहरूलाई सेनकाकु टापुहरू (Senkaku Islands) भन्छ।
सीमाहरू र चीनको फाइदा (Limits and China’s advantage)
आफ्ना सबै क्षेत्रीय महत्त्वाकांक्षाहरूका बाबजुद टोकियोले संरचनात्मक अवरोधहरूको सामना गरिरहेको छ। यसले गर्दा चीनले अझै पनि आफ्नो रणनीतिक अग्रता कायम राखेको छ।
विदेशमा आसियानको कडा असंलग्न अडान छ। यसले रक्षा र सुरक्षा सहयोगमा कडा सीमा लगाउँछ। नागीले आसियान देशहरूले जापानलाई अमेरिका र चीनलाई सन्तुलनमा राख्ने भरपर्दो तेस्रो विकल्पको रूपमा हेरेको बताए। तर उनले थपे, ‘उनीहरूको कडा असंलग्नता र फस्ने डरले (फियर अफ इन्ट्र्यापमेन्ट ) निश्चित रूपमा उनीहरू जापानसँग सैन्य रूपमा कत्तिको गहिरो रूपमा एकताबद्ध हुनेछन् भन्ने कुरामा सीमा तोक्छ।’
उनले थपे कि आसियान राज्यहरूले ओएसए परियोजनाहरूका टुक्राहरू अपनाउन सक्छन्। तर अधिकांशले टोकियो र मनिलाको जस्तो ‘खुला आबद्धता’को स्तर पछ्याउने छैनन्।
स्वदेशमा जापान कडा वित्तीय सीमाहरूबाट अप्ठ्यारोमा छ। त्यहाँ घट्दो जनसांख्यिकीय पोखरी (श्रिन्किङ डेमोग्राफिक पूल) र अपरेसनल बोटलनेक पनि छ। यसले रक्षा उपकरणको ‘आफ्टरकेयर’ लाई समस्यामा पार्छ।
जापानको सत्तारुढ एलडीपीले देशका तीन प्रमुख सुरक्षा कागजातहरू परिमार्जन गर्ने मस्यौदा प्रस्तावलाई अनुमोदन गरेको छ। यसले पाँच वर्षभित्र रक्षा क्षमता परिवर्तन गर्न कोषको माग गरेको छ। कुनै निश्चित खर्च लक्ष्य तोकिएको छैन। तर प्रस्तावले जीडीपीको ३ प्रतिशतभन्दा माथिको रक्षा बजेटको उदाहरण दिएको छ। यसले थप वृद्धिको चिन्ता बढाएको छ।
एलडीपीले यो महिना प्रधानमन्त्रीलाई योजना बुझाउनेछ। वर्षको अन्त्यसम्ममा मन्त्रिपरिषद्को औपचारिक स्वीकृति हुने अपेक्षा गरिएको छ। ताकाइचीले पहिलेको जीडीपीको २ प्रतिशत रक्षा खर्चको लक्ष्यलाई पहिले नै गति दिएकी छन्। उनले निर्धारित समयभन्दा दुई वर्ष अगाडि अर्थात् आर्थिक वर्ष २०२५ मै यो लक्ष्य हासिल गरिन्।
हानाडाले दीर्घकालीन मर्मतसम्भार र आफ्टरकेयरको मेकानिक्समा गम्भीर परिचालन खाडल रहेको चेतावनी दिए। ओएसए उपकरणको स्थानान्तरण जापानको रक्षा संस्थाहरूको सट्टा परराष्ट्र मन्त्रालयद्वारा व्यवस्थित गरिएको थियो। यसको मतलब डेलिभरी पपछिको समर्थन ‘व्यवस्थित रूपमा एकीकृत हुनुको सट्टा तदर्थ रहन्छ।’
उनले भने, ‘त्यो समाधान नभएसम्म, एकीकरणको गहिराइ – र प्रदान गरिएका क्षमताहरूको विश्वसनीयता – सीमित हुनेछ।’
केही विश्लेषकहरू टोकियोले बेइजिङको आर्थिक तागत वा आर्थिक दबाबको (कोअर्सिभ इकोनोमिक लेभरेज) सामना गर्न नसक्ने विश्वास गर्छन्। जापानले वित्तीय अवरोधहरू र सैन्य क्षमताको खाडलहरूको सामना गरिरहेको छ। कोगाले स्पष्ट रूपमा चीन-विरोधी गठबन्धन निर्माण गरेको देखाउनबाट बच्न चेतावनी दिए।
उनले भने, ‘यसले धेरै क्षेत्रीय राज्यहरूलाई सहयोगको बारेमा थप सतर्क बनाउँछ।’
प्रतिक्रिया 4