+

बच्चालाई निद्रामा आउने ‘अटयाक’ले ज्यानसमेत जानसक्छ

२०८० माघ  ४ गते १४:४६ २०८० माघ ४ गते १४:४६
बच्चालाई निद्रामा आउने ‘अटयाक’ले ज्यानसमेत जानसक्छ

स-साना बालबालिकालाई सुतेको समयमा मांसपेशीमा ऐंठनसँगै आघात पर्ने समस्याले सताउन सक्छ । राति सुतेको अवस्थामा हुने भएकाले अभिभावकले चाल पाउँदैनन् । यस्तो घातकै कारण बालबालिका मृत्युकै मुखमा समेत पुग्न सक्छन् ।

हरेक वर्ष तीन हजारभन्दा बढी परिवारले अप्रत्यासित रुपमा आफ्नो सन्तान गुमाइरहेका छन् । अमेरिकाले गरेको एक अध्ययनले यही भन्छ ।

अप्रत्यासित रुपमा बालबालिकाको मृत्यु किन हुन्छ ? लामो समयसम्म पनि मुख्य कारण खुल्न सकेको थिएन ।

भिडियोमा कैद भएको श्यले दियो नयाँ बाटो’

गत ४ जनवरीमा जर्नल न्युरोलोजीमा प्रकाशित अध्ययनअनुसार अध्ययनकर्ताको टोलीले शव परीक्षणमा पनि मृत्युको कारण नखुलेपछि एकदेखि तीन वर्षको उमेरका आठ बालबालिकाको मृत्यको मेडिकल प्रमाणपत्र र भिडियोलाई प्रमाणको रुपमा प्रयोग गरेका थिए ।

न्युयोर्क युनिभर्सिटी लैंगोन हेल्थका अनुसन्धानकर्ता भन्छन्, ‘कैद गरिएको भिडियोअनुसार मृत्यु भएको ३० मिनेटअघि ६ सेकेन्ड ‘अटयाक’ आएको देख्न सकिन्छ । जसबाट बच्चामा अटयाकपछि मृत्यु भएको पत्ता लाग्यो ।’

अध्ययनअनुसार सातदेखि पाँच मिनेटको भिडियो रेकर्डिङ विना रोकावट चलिरहेको थियो । जसमा बच्चाको आवाज र दृश्यको गतिले घात भइरहेको संकेत गरेको पाइएको थियो । बाँकी दुई रेकर्डमा आवाज र दृश्यसँगै सुरु भई एक बच्चामा भने मांसपेशी ऐंठन पनि भएको स्पष्ट रुपमा देखिन्थ्यो । र, एकमा काम ज्वरोको घात आएको देखिएको थियो ।

‘निद्राको समय हुने घात बच्चामा अचानक मृत्युको लागि जिम्मेवार हुन सक्ने हाम्रो अध्ययनले सानो तर पहिलो प्रमाण प्रस्तुत गर्‍यो । तर घात के कारणले हुन्छ भन्ने पत्ता लाग्न सकेन, ’अध्ययनको नेतृत्व गरेका लउरा ग्लाउडले भनेका छन् ।

छारेरोगमा बच्चाको अप्रत्यासित मृत्यु हुनसक्छ’

बालबालिकामा अचानक मृत्यु किन हुन्छ ? अझै स्पष्ट कारण पत्ता लागेको छैन । तर एउटै मात्र यस्तो अवस्था छ । जसमा अचानक शिशुको मृत्यु छारेरोगका कारण हुनसक्छ । जसलाई चिकित्सकीय भाषामा ‘सडेन अनएक्सप्लेन इपिलेप्सी प्यासेन्ट’ भन्ने गरिन्छ ।

‘छारेरोगबाट पीडित बालबालिकाको अचानक मृत्यु हुनसक्छ । छारेरोगमा पनि ‘स्टाटस इपिलेक्ट्रिकस’ भएमा मृत्युको जोखिम हुन्छ । सामान्य छारेरोग भएमा  बच्चालाई पाँच सेकेन्डदेखि १२ सेकेन्डसम्म आघातको क्रम चलिरहन्छ,’ उनले भने, ‘तर स्टाटस इपिलेक्ट्रिकस प्रकारको छारेरोगमा यही क्रम तीन मिनेटसम्म चल्न सक्छ । यो घात १० सेकेन्ड बन्द हुँदा अक्सिजन पास हुन त्यति कठिन हुँदैन । सेकेण्डबाट मिनेटमा पुगेपछि श्वासनली सबै बन्द हुनसक्छ ।’

अक्सिजन र रक्तसञ्चार मस्तिष्कसम्म पुग्न पाउँदैन । र, सास फेर्न नसक्दा र्‍याल निस्किन्छ । अनि मृत्यु हुनसक्छ । छारेरोग भएका अधिकांशलाई राति सुतिरहेको समयमा यस्तो किसिमको घात आउनसक्छ । यस्तो किसिमको घात अन्य उमेरको दाँजोमा शिशुले सहन सक्ने क्षमता कम हुन्छ । त्यो मात्र होइन उसले बोल्न सक्दैन । कसैले थाहा नपाउँदा मृत्यु हुने जोखिम अझै बढेर जान्छ ।

बच्चामा छारेरोग

दिमागमा धेरै लोब हुन्छन् । जसमध्ये टाउको अगाडि हुने फ्रन्टल लोबमा भएको भाग वा कोषहरु असामान्य छ भने छारेरोग लाग्न सक्छ । जस्तै, कुनै संक्रमण, चोटपटक वा दिमागमा जन्मजात ट्युमर हुनसक्छ । पारिवारिक इतिहासमा कसैलाई भएमा बच्चाले यस्तै समस्या अनुभव गर्ने सम्भावना बढाउँछ ।

कसैलाई जन्मिंदै अक्सिजन नपुगेर छारेरोग लाग्नसक्छ भने गर्भावस्थामा छारेरोग देखिए पनि यसको असर एकदेखि दुई प्रतिशत शिशुमा मात्रै देखिन सक्छ । केन्द्रीय स्नायु प्रणालीलाई असर गर्ने संक्रमण जस्तै, मेनिन्जाइटिस वा इन्सेफलाइटिसले बालबालिकामा छारेरोगको जोखिम बढाउन सक्छ ।

मस्तिष्कमा संरचनात्मक असामान्यताहरूले बच्चामा आघात हुनसक्छ। जन्मपूर्व गर्भमा रहँदा विषाक्त पदार्थको सम्पर्क, संक्रमण वा प्रसवको समयमा हुने समस्या जस्ता कारकहरूको परिणाम हुनसक्छ ।

त्यस्तै, १५ प्रतिशतमा छारेरोग किन हुन्छ भने कारण थाहा हुँदैन । बच्चामा छारेरोगले अट्याक राति गर्छ । बालबालिकामा हुने यस्ता अप्रत्यासित मृत्यु एक लाखमा दुई जनालाई हुनसक्छ । कारण भनेको यस्ता समस्याको औषधि विकास भएका छन् । जसकारण समयमै रोग पत्ता लागी राति हुने ट्रिगरको औषधि चलाइन्छ । जसले मृत्यु हुनेसम्मको अवस्था कम छ ।

लक्षण

यो रोगको मुख्य लक्षण घात हो । यी विभिन्न रूपमा प्रकट हुन सक्छन्, जसमा ऐंठन, घुर्ने, सुत्न नसक्ने, कुनै कुरामा ध्यान दिन नसक्ने, मुड बदलिरहने र झर्को मान्ने जस्ता लक्षण हुनसक्छ ।

बालबालिकालाई अट्याक आए के गर्ने ?

सन्तानमा घात भएको देख्नु आमाबाबुको लागि पीडादायी र डरलाग्दो हुनसक्छ । यस समयमा अधिकांश अभिभावकहरू जानकारीको अभावमा डराउँछन् र के गर्ने मेसो पाउँदैनन् । यस्तोमा के गर्ने त ?

-बच्चालाई म्याटमा बिस्तारै सुताउनुपर्छ ।

-अब बिस्तारै बच्चालाई एक साइडतिर सुताउनुपर्छ ।

-बच्चाको टाउकोमुनि एउटा तकिया राख्नुहोस् ।

-यदि बच्चाले टाइट लुगा लगाएको छ भने खोलिदिनुहोस् । यदि कुनै प्रकारको खतरामा छैन भने बच्चालाई हिंड्न र दौडनबाट नरोक्नुहोस् ।

-बच्चाको मुखमा केही पनि खानेकुरा राख्न नदिनुहोस् । औषधि वा तरल पदार्थ पनि केही समय दिनुहुँदैन । यसले उसको जिब्रो वा दाँतलाई क्षति पुर्‍याउन सक्छ ।

-डाक्टरलाई घात कति समयसम्म रह्यो र यसका लक्षणहरू के-के थिए भनेर विस्तृत रूपमा बताउन सकिन्छ ।

उपचार

छारेरोगको उपचारका लागि चिकित्सकहरूले ‘ईईजी’बाट मस्तिष्कको अवस्था हेर्ने गर्छन् । यस्ता छारेरोगको घातमा चिकित्सकले केही औषधि दिन सक्छन् । यी औषधिको घातको जोखिम कम गर्न सकिन्छ । औषधि खाँदा पनि नियन्त्रण नहुने छारेरोगलाई मेडिकल रिफ्रेक्टरी एपिलेप्सी भनिन्छ । यस्तो अवस्थामा शल्यक्रिया विकल्प हुनसक्छ ।

साथै, यदि बच्चाको दिमागमा ट्युमर, असामान्य रक्तनलीहरू वा मस्तिष्कमा रगत बगेमा शल्यक्रिया गरिन्छ ।

प्रा.डा. राजीव झा बालरोग स्नायुरोग
प्रा. डा. राजीव झा
लेखक
प्रा. डा. राजीव झा
स्नायु, नसा तथा मेरुदण्डरोग विशेषज्ञ

प्रा. डा. झा वीर अस्पतालको स्नायुरोग विभाग प्रमुख र नर्भिक इन्टरनेसनल अस्पतालको न्युरोसर्जरी विभाग प्रमुख हुन् । उनले एमडी, एमएस, एमसीएच र एफआरसीएस गरेका छन् । उनी युरोपियन एसोसिएसन अफ न्युरोसर्जिकल सोसाइटीका सदस्य समेत हुन् । प्रा. डा. झाको नेपाल मेडिकल काउन्सिल दर्ता नम्बर ३१७७ हो ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

सिड्नीमा दोस्रो पटक चक्कु प्रहारको घटना, प्रहरीले भन्यो ‘आतंकवादी’ हमला

सिड्नीमा दोस्रो पटक चक्कु प्रहारको घटना, प्रहरीले भन्यो ‘आतंकवादी’ हमला

७ लक्षण, जुन गर्भावस्थामा जोखिमपूर्ण हुन्छ

७ लक्षण, जुन गर्भावस्थामा जोखिमपूर्ण हुन्छ

बिर्सने समस्या रोग पनि हुनसक्छ (भिडियो)

बिर्सने समस्या रोग पनि हुनसक्छ (भिडियो)

गर्भावस्थामा मोटोपन भए के-के समस्या हुनसक्छ ? (भिडियो)

गर्भावस्थामा मोटोपन भए के-के समस्या हुनसक्छ ? (भिडियो)

भान्छाको औषधि प्याज

भान्छाको औषधि प्याज

गर्भावस्थामा श्रीमानको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ ?

गर्भावस्थामा श्रीमानको भूमिका कस्तो हुनुपर्छ ?