+

पानीमा डुबेको व्यक्तिलाई कसरी गर्ने प्राथमिक उपचार ?

२०८० चैत  १६ गते १७:४५ २०८० चैत १६ गते १७:४५
पानीमा डुबेको व्यक्तिलाई कसरी गर्ने प्राथमिक उपचार ?

नेपालमा वार्षिक औसतमा ३९० जनाको पानीमा डुबेर ज्यान जाने गरेको राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणको तथ्यांक छ । यसरी पानीमा डुबेर मृत्यु हुने कारण धेरै हुनसक्छ ।

कोही पानीमा पौडिन सिक्ने चक्करमा नदी वा पोखरीमा डुब्छन् । कोही सामान्य पौडिन जान्ने मानिस आफ्नो प्रतिभा देखाउन ठूला नदीमा जाँदा डुब्छन् । बच्चाहरु नजानेर डुब्न सक्छन् ।

डुबेर मृतकको शव पानीबाट बाहिर नआएसम्म उसलाई मृत मान्नु हुँदैन । यदि डुबेको व्यक्ति अझै पानीमुनि छ भने यसको मतलब उसको शरीरमा धेरै पानी भरिएको छ, जसकारण उसको शरीरका अंगहरूले काम गर्न छोडेको भन्ने बुझ्नुपर्छ ।

कोही डुबिरहेको देखे के गर्ने ?

मानव शरीरको औसत घनत्व १.०८ छ भने पानीको घनत्व १.०१ छ । जसकारण मानिस पानीमा डुब्छ । शरीरमा पानीको मात्रा बढ्दै जाँदा शरीर पानीले भरिन्छ ।

यदि डुबेको कसैलाई बचाउँदै हुनुहुन्छ भने केही नसोची पानीमा हामफाल्नु हुँदैन । तैरिन जान्ने भएपनि सुरक्षा उपकरणसहित पानीमा प्रवेश गर्नुपर्छ ।

त्यसका लागि पहिले आसपास डोरी छ वा पाइन्छ भनेर विचार गर्नुपर्छ । डोरी बिना हामफालियो भने पानीमा आफू पनि खस्ने वा डुब्ने जोखिम हुन्छ । यदि पौडिन जानिंदैन भने कसैको मद्दत लिनुपर्छ । यदि वरपर कोही छैन भने आपतकालीन कल गर्न सकिन्छ ।

प्राथमिक उपचार सम्भव हुन्छ ?

पानीमा डुबेको व्यक्तिलाई तत्काल उद्धार गर्न सकियो भने ज्यान बचाउन सकिन्छ ।

-सबैभन्दा पहिले नजिकको अस्पताल लैजान एम्बुलेन्स बोलाउनुपर्छ ।

-एम्बुलेन्स आउने समयसम्म प्राथमिक उपचार गर्नुपर्छ ।

-त्यसका लागि सबैभन्दा पहिला डुबेको व्यक्तिको लुगा कसिलो छ भने खोलिदिनुपर्छ । चोटपटक लागेको छ कि छैन भनेर निरीक्षण गर्नुपर्छ ।

-बिरामीलाई देब्रेपट्टि सुताएर केही अड्केको वा बेरिएको भए निकाल्नुपर्छ । त्यसपछि शरीरमा पानी पसेको हुनसक्छ । पेटमा दुई हातले थिचेर निकाल्ने प्रयास गर्नुपर्छ ।

-उसको सास चलिरहेको छ कि छैन हेर्नुहोस् । सो व्यक्तिको नाक र मुख छेउमा आफ्नो दुई औंला वा कान राखेर हावा आइरहेको छ कि छैन अनुभव गर्न सकिन्छ ।

-मुटुको धड्कनको गति पनि छामेर जाँच गर्न सकिन्छ ।

-सास फेरेको छैन जस्तो लाग्छ भने नाडी १० सेकेण्ड जति छामेर हेर्नुहोस् । छाम्दा नाडी र गर्दनमा दुई औंला बलियोसँग राखी स्थिर भएर धड्कन अनुभव गर्नुपर्छ । यसले शरीरमा रक्तसञ्चार भइरहेको थाहा हुन्छ ।

-नाडी छाम्दा भेटिएन भने तुरुन्त सीपीआर दिनुपर्छ ।

-सीपीआर गर्न छातीको केन्द्रमा दुवै हातले बल लगाएर धक्का दिनुपर्छ । एक मिनेटमा लगभग १०० देखि १२० पटक धक्का दिनुपर्छ । यसरी धक्का दिंदा फोक्सोमा भरिएको पानी पनि बाहिर आउन सक्छ ।

-शिुशुलाई सीपीआर दिंदा हातको दुई औंलाले मात्र थिच्नुपर्छ ।

-त्यसपछि प्रभावित व्यक्तिको नाक बन्द गरेर उसको मुखमा मुख राखेर आफ्नो पाँचपट सास छोड्न सकिन्छ । दुई लामो सास लिएर प्रभावित व्यक्तिको ३० पटक छाती थिच्न सकिन्छ ।

-सीपीआरपछि सास फेर्न थालेको हो कि होइन भन्ने कुरा पनि ध्यानमा राख्नुपर्छ ।

-यदि डुबेको व्यक्तिले अझै सास फेरेको छैन भने सीपीआर पुनः दोहोर्‍याउनुपर्छ ।

-डुबेको व्यक्तिमा हाइपरथर्मिया (तापक्रम घट्ने समस्या) हुनसक्छ । हाइपरथर्मियाले कार्डियाक एरेस्ट ल्याउन सक्छ । यस्तोमा तापक्रम जाँच गरी न्यानो कपडाले बेरिदिनुपर्छ ।

-यो बीचमा एम्बुलेन्स आइपुगेमा पनि सीपीआर जारी राख्नुपर्छ ।

-अस्पताल पुगेपछि अवस्था गम्भीर भए भेन्टिलेसनको मद्दत लिएर बचाउने कोसिस गरिन्छ ।

पानीमा डुब्ने घटना रोकथाम गर्ने उपाय

– वर्षायाममा खोला, नदी, ताल लगायतमा बाढी आउन सक्छ । यस्तो अवस्थामा बालबालिकाका साथै सबै उमेरका व्यक्तिले समेत सतर्कता अपनाउनुपर्छ ।

– बालबालिकाहरु पानीमा हुँदा वा पानी वरपर हुँदा अभिभावकहरुले निरन्तर निगरानी गर्नुपर्छ ।

– पौडी खेल्ने बेलामा वा अरु कुनै पानीमा गरिने गतिविधि गर्दा बालबालिकाका साथै सबै उमेरका पौडी खेल्न नजान्ने व्यक्तिले लाइफ ज्याकेट अनिवार्य प्रयोग गर्नुपर्छ ।

– बालबालिकाहरुलाई पौडी खेल्ने सीप सिकाउनुपर्छ । र, सीप सिके पनि जहिले पनि सतर्कता अपनाउनुपर्छ ।

– छारेरोग, मुटुरोग, अटिजम जस्ता स्वास्थ्यमा कुनै समस्या छ भने अरुको निगरानीमा मात्र पानी वरपर जानुपर्छ ।

– पौडी खेल्न जाँदा सधैं पौडी खेल्न जान्ने अभिभावकसँग मात्र जानुपर्छ र सम्भव भएसम्म बचाउकर्ता (लाइफगार्ड) भएका पौडी खेल्ने स्थानमा मात्र जानुपर्छ ।

डा. अनाम प्याकुरेल डुब्नु पौडी
डा. अनाम प्याकुरेल
लेखक
डा. अनाम प्याकुरेल
जनरल प्राक्टिसनर

नेपाल मेडिकल काउन्सिल दर्ता नम्बर : २३९६४ अध्ययन : एमबीबीएस हाल काठमाडौं नयाँ बानेश्वरस्थित निजामती कर्मचारी अस्पतालमा कार्यरत, बुवाकेयरका अध्यक्ष

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
Khusi chhu

खुसी

Dukhi chhu

दुःखी

Achammit chhu

अचम्मित

Utsahit Chhu

उत्साहित

Akroshit Chhu

आक्रोशित

प्रतिक्रिया

भर्खरै पुराना लोकप्रिय

फिचर

‘घामबाट बच्न मात्र होइन, चाउरीपन रोक्न पनि सनस्क्रिन आवश्यक’ (भिडियो)

‘घामबाट बच्न मात्र होइन, चाउरीपन रोक्न पनि सनस्क्रिन आवश्यक’ (भिडियो)

बारम्बार टन्सिल संक्रमण भएमा कस्तो जोखिम हुन्छ ?

बारम्बार टन्सिल संक्रमण भएमा कस्तो जोखिम हुन्छ ?

केपी सब-भेरियन्टले नेपालमा कस्तो प्रभाव पार्ला ?

केपी सब-भेरियन्टले नेपालमा कस्तो प्रभाव पार्ला ?

रक्सी पिउँदा छालामा कस्तो असर पर्छ ?

रक्सी पिउँदा छालामा कस्तो असर पर्छ ?

पौडी खेल्दा के-के कुरामा ध्यान दिने ?

पौडी खेल्दा के-के कुरामा ध्यान दिने ?

कस्तो अवस्थामा बच्चालाई एनआईसीयूमा राखिन्छ ?

कस्तो अवस्थामा बच्चालाई एनआईसीयूमा राखिन्छ ?