हिँड्ने कि दौडने : पेटको बोसो घटाउन कुन उपाय राम्रो ?

आजकल धेरै मानिसहरूलाई पेट वरिपरि बढेको बोसोले समस्या पारिरहेको छ । यसलाई कम गर्नका लागि सोसल मिडियादेखि विभिन्न व्यक्तिले जे–जे तरिका सिकाउँछन्, तिनलाई पछ्याइन्छ । वैज्ञानिक अध्ययनअनुसार, पेटको बोसोले हृदय रोग, मधुमेह र अन्य स्वास्थ्य जोखिम बढाउँछ ।

नियमित व्यायाम गर्ने व्यक्तिहरूको पेटको बोसो स्वस्थ रूपमा भण्डारण हुने र यसले स्वास्थ्य राम्रो बनाउने अध्ययनहरूले देखाएका छन् ।

यही क्रममा मानिसहरू प्रायः वाकिङ र रनिङलाई लिएर अलमलमा पर्छन् । धेरैलाई लाग्छ कि केवल दौँड्दा मात्र पेटको बोसो कम हुन्छ र ट्रेनिङबिना नै दौडन थाल्छन् । यस कारणले धेरै पटक शरीरको घुँडा वा जोर्नीमा समस्या पनि हुन सक्छ । तसर्थ, पेट वरिपरि बढेको बोसो हटाउनका लागि दौड्ने वा हिँड्नेमा के राम्रो छ ? यसलाई बुझ्न वैज्ञानिक तथ्यहरू हेर्नु आवश्यक छ ।

पेटको बोसो घटाउनका लागि पहिले मेटाबोलिज्म, शरीरको क्षमता र लाइफस्टाइल बुझ्नु आवश्यक छ किनकि दौड्ने वा हिँड्नेको प्रत्यक्ष सम्बन्ध यिनैसँग जोडिएको छ । मेटाबोलिज्म भनेको शरीरले खानालाई ऊर्जामा बदल्ने प्रक्रिया हो । हिँड्नाले वा दौड्नाले मेटाबोलिज्म बढाउँछ र साप्ताहिक १५० मिनेट व्यायामले पेटको बोसो घटाउँछ । यसमा दौड्नाले छोटो समयमा बढी क्यालोरी बर्न गर्छ भने हिँड्नाले लामो समयसम्म निरन्तरता दिन सजिलो हुन्छ ।

पेटको बोसो घटाउन हिँड्नु कति सुरक्षित छ ?

यो कति सुरक्षित त भन्ने कुरा बुझ्न सबैभन्दा पहिले मेटाबोलिज्म बुझ्नु जरुरी छ किनकि यो प्रक्रियाबाट नै शरीरले खानालाई ऊर्जामा बदल्छ । जसको मेटाबोलिज्म छिटो हुन्छ, उसको शरीरले धेरै क्यालोरी बर्न गर्छ र बोसो जम्मा हुने सम्भावना धेरै कम हुन्छ ।

त्यसैले मेटाबोलिज्मलाई सन्तुलित राख्नु धेरै महत्वपूर्ण छ । अब हिँड्नु सबैभन्दा सजिलो र सरल व्यायाम हो, जसमा न त जिम चाहिन्छ न त कुनै उपकरण । त्यसैले जो मानिसहरू नियमित रूपमा छिटो हिँड्छन्, उनीहरूको मेटाबोलिज्म बिस्तारै–बिस्तारै राम्रो हुँदै जान्छ । जब कसैले ३० देखि ४५ मिनेट छिटो हिँड्छ, तब शरीरले अक्सिजनको प्रयोग गर्छ, बोसोलाई ऊर्जामा बदल्छ र विशेष गरी पेट र कम्मर वरिपरि जम्मा भएको बोसो बिस्तारै कम हुँदै जान्छ ।

दौडनु कति सुरक्षित छ ?

दौडनु उच्च–तीव्रता व्यायाम हो, जसमा कम समयमा धेरै क्यालोरी बर्न हुन्छ र मेटाबोलिक रेट अचानक बढ्छ त्यसैले व्यायाम समाप्त भएपछि पनि शरीरले क्यालोरी बर्न गरिरहन्छ । यसलाई आफ्टरबर्न इफेक्ट भनिन्छ । यस्तो तरिकाले पेटको बोसो कम गर्नमा यो विधि धेरै छिटो प्रभाव देखाउन सक्छ ।

धेरैलाई लाग्छ तौल घटाउनका लागि दौड्नैपर्छ, तर यो सबैका लागि उपयुक्त नहुनु सक्छ । यदि कसैको घुँडामा दुखाइ, मोटोपन, सासको समस्या वा फिटनेस लेभल राम्रो छैन भने उनीहरूका लागि दौड्नु हानिकारक हुन सक्छ । गलत तरिकाले दौडिँदा पनि मांसपेशीमा धेरै दबाब पर्न सक्छ । यसैले, दौड्नुअघि वार्म–अप र डाक्टरको सल्लाह लिनु आवश्यक छ ।

हिँड्ने वा दौड्नेमा के राम्रो छ ?

बिस्तारै हिँड्ने भन्दा पनि फटाफट हप्तामा कम्तीमा पाँच दिन ३० देखि ४५ मिनेट छिटो गतिमा हिँड्नुपर्छ । यसले मेटाबोलिज्म सक्रिय रहन्छ र क्यालोरी बर्न हुन्छ । एक अध्ययन अनुसार, १ माइल हिँड्दा औसत १०७ क्यालोरी बर्न हुन्छ, जसले पेटको बोसो कम गर्छ । हिँड्नुलाई लामो समयसम्म नियमित गर्न सकिन्छ र यो विधि जोर्नीमा समस्या भएकाहरूका लागि सुरक्षित छ ।

त्यसैगरी जो दौड्छन्, उनीहरूको मेटाबोलिज्म छिटो बढ्छ, जसबाट छोटो समयमै धेरै क्यालोरी बर्न हुन्छ । फिटनेसका लागि दौडनु राम्रो व्यायाम हो । हिँड्दा भन्दा दौड्दा डबल क्यालोरी बर्न हुन्छ र पेटको बोसो कम गर्न बढी प्रभावकारी हुन्छ ।

दुवैका आफ्नै फाइदाहरू छन् तर दौड्नुअघि एक पटक डाक्टरसँग सल्लाह लिनु राम्रो हुन्छ । यदि फिटनेस लेभल राम्रो छ भने दौडिँदा छिटो नतिजा मिल्छ तर हिँड्दा लामो अवधिमा निरन्तरता दिन सजिलो छ ।

जीवनशैली परिवर्तन आवश्यक

सामान्यतया मानिसहरूलाई लाग्छ हिँडेर वा दौडेर पेटको बोसो कम गर्न सकिन्छ, तर यसका लागि जीवनशैलीमा अरू केही परिवर्तन गर्नु जरुरी हुन्छ ।

डाइट

प्रोटिन र फाइबरयुक्त सन्तुलित खाना लिनुपर्छ । यससँगै गुलियो र  खानेकुरा छाड्नुपर्छ । उच्च फाइबरयुक्त खानेकुराले पेटको बोसो टुक्र्याउन मद्दत गर्छ ।

पूर्णनिद्रा

निद्रा पूरा नहुँदा मेटाबोलिज्म ढिलो हुन्छ, जसबाट पेट वरिपरि बोसो जम्मा हुन्छ । त्यसैले राम्रो निद्रा (७–८ घण्टा) लिनु महत्वपूर्ण छ । कम निद्राले काेर्टिसोल हर्मोन बढाउँछ, जसले बोसो बढाउँछ ।

तनाव नियन्त्रण

तनावबाट कोर्टिसोल हर्मोन बढ्छ, जसले पेटको बोसो बढाउन सक्छ । त्यसैले तनाव व्यवस्थापनका लागि योग र मेडिटेसन धेरै राम्रो हुन्छ । तनाव व्यवस्थापनले पेटको बोसो घटाउँछ ।

निरन्तरता

मानिसहरू केही दिन हिँड्ने वा दौडिँने गरेर बीचमै छोडिदिन्छन् । जीवनशैलीमा पनि परिवर्तन गर्दैनन्, यसै कारणले पेटको बोसो कम हुँदैन ।