गाँजा सेवन गर्ने किशोरकिशोरीमा गम्भीर मानसिक समस्याको जोखिम दोब्बर

१४ असार, काठमाडौं । किशोरकिशोरी अवस्थामा गाँजा (क्यानाबिस) को सेवन गर्दा युवावस्थामा पुग्दै गर्दा गम्भीर मानसिक रोगहरू लाग्न सक्ने उच्च जोखिम रहेको एक अध्ययनले देखाएको छ।

‘जामा हेल्थ फोरम’ जर्नलमा प्रकाशित यस अनुसन्धानले गाँजा सेवन गर्ने किशोरकिशोरीहरूमा पछिल्लो समय मानसिक सन्तुलन गुम्ने (साइकोटिक डिसअर्डर) र ‘बाइपोलर डिसअर्डर’ जस्ता गम्भीर मानसिक स्वास्थ्य समस्याहरूको जोखिम करिब दोब्बर हुने खुलासा गरेको हो।

कैजर पर्मोनेन्टे, पब्लिक हेल्थ इन्स्टिच्युटको ‘गेटिंग इट राइट फ्रम द स्टार्ट’ कार्यक्रम, युनिभर्सिटी अफ क्यालिफोर्निया स्यान फ्रान्सिस्को र युनिभर्सिटी अफ साउदर्न क्यालिफोर्नियाका अनुसन्धानकर्ताहरूले संयुक्त रूपमा यो अध्ययन गरेका हुन्।

यस अनुसन्धानका लागि १३ देखि १७ वर्ष उमेर समूहका ४ लाख ६३ हजार ३ सय ९६ जना किशोरकिशोरीहरूको २६ वर्षसम्मको स्वास्थ्य स्थितिको गम्भीरतापूर्वक ट्र्याकिङ गरिएको थियो। नेशनल इन्स्टिच्युट अन ड्रग एब्यूजको आर्थिक सहयोगमा भएको यस अध्ययनमा सन् २०१६ देखि २०२३ सम्मका बालस्वास्थ्य परीक्षणका इलेक्ट्रोनिक स्वास्थ्य रेकर्डहरूको विश्लेषण गरिएको थियो।

अनुसन्धानका क्रममा गाँजा सेवन गरेको रिपोर्ट आएको औसतमा १.७ देखि २.३ वर्षपछि मात्र किशोरकिशोरीहरूमा मानसिक रोगको लक्षण देखिएर पहिचान भएको पाइएको थियो। लामो समयसम्म गरिएको यस अनुसन्धानले किशोर अवस्थामा गाँजाको संसर्गमा आउनाले नै पछि गएर मानसिक रोग निम्त्याउन मद्दत पुर्‍याउँछ भन्ने बलियो प्रमाण दिएको छ। यसले साइकोटिक र बाइपोलर डिसअर्डरका साथै डिप्रेसन र एन्जाइटीको जोखिमलाई पनि उल्लेख्य रूपमा बढाउने देखाएको छ।

पछिल्ला दशकहरूको तुलनामा अहिलेका गाँजा जन्य उत्पादनहरू निकै कडा र शक्तिशाली भएका छन्। हाल क्यालिफोर्नियाको गाँजाको फूलमा टिएचसीको मात्रा २० प्रतिशतभन्दा बढी पाइएको छ भने केही कन्सन्ट्रेटहरूमा त यसको मात्रा ९५ प्रतिशतभन्दा बढी पुगेको छ। संयुक्त राज्य अमेरिकामा किशोरकिशोरीहरू माझ गाँजा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने अवैध लागुऔषध बनेको छ, जहाँ सन् २०२४ को राष्ट्रीय सर्वेक्षण अनुसार १२ देखि १७ वर्षका १० प्रतिशतभन्दा बढी अमेरिकी किशोरकिशोरीले गत वर्ष गाँजा सेवन गरेका थिए।

यसअघिका धेरैजसो अध्ययनहरू गाँजाको अत्यधिक लत वा ‘क्यानाबिस युज डिसअर्डर’ मा मात्र केन्द्रित हुने गरेका थिए तर यस अध्ययनले सामान्य रूपमा वा कहिलेकाहीँ मात्रै गाँजा सेवन गर्ने किशोरकिशोरीहरूलाई पनि समेटेर वृहत् दृष्टिकोण राखेको छ।

अध्ययनकी मुख्य लेखिका तथा कैजर पर्मोनेन्टेकी वरिष्ठ अनुसन्धान वैज्ञानिक डा. केली योङ-वुल्फका अनुसार अघिल्लो मानसिक स्वास्थ्य अवस्था र अन्य लागुऔषधको प्रयोगलाई ध्यानमा राख्दा पनि गाँजा सेवन गर्ने किशोरकिशोरीहरूमा मानसिक रोगको जोखिम अत्यधिक बढी पाइएको छ। त्यसैले अभिभावक र बालबालिकाहरूलाई गाँजा सेवनका दीर्घकालीन र हानिकारक स्वास्थ्य प्रभावहरूबारे सही र तथ्यमा आधारित सूचना दिनु आवश्यक भइसकेको छ।

अनुसन्धानकर्ताहरूले आर्थिक रूपमा विपन्न र सामाजिक सुरक्षा (मेडिकेड) मा निर्भर परिवारका किशोरकिशोरीहरूमा गाँजाको प्रयोग बढी देखिएको समेत औंल्याएका छन्। यसले गाँजाको व्यावसायिक विस्तारले समाजमा मानसिक स्वास्थ्यको असमानतालाई अझ बढाउन सक्ने चिन्ता थपिदिएको छ।

जनस्वास्थ्य विज्ञहरूले अब गाँजाको बढ्दो शक्तिलाई नियन्त्रण गर्न, यसको विज्ञापन र बजारीकरणमा रोक लगाउन र किशोर अवस्थाको गाँजा सेवनलाई सामान्य व्यवहार नलगाएर एक गम्भीर स्वास्थ्य समस्याका रूपमा लिएर तत्कालै जनस्वास्थ्य प्रतिकार्यका कदमहरू चाल्न आग्रह गरेका छन्।