रेबिजको खोप लगाइसकेपछि फेरि कुकुरले टोक्यो भने खोप लगाउनुपर्छ ?

कुकुरले टोक्नासाथ रेबिजको सुई लगाउनुपर्छ ? धेरैमा द्विविधा हुन्छ । यदि कुकुर रेबिज सङ्क्रमित छैन भने किन सुई लगाउने भन्ने प्रश्न पनि स्वाभाविक नै हो । कस्तो अवस्थामा आवश्यक खोप पर्छ, कति लगाउने, कसरी लगाउने जस्ता विषयमा अन्योल देखिन्छ ।

संक्रमित कुकुर तथा जनावरले मानिसलाई टोक्दा लाग्ने रेबिज रोगलाई खोपका माध्यमबाट रोकथाम गर्न सकिन्छ । यस्तोमा कस्तो अवस्थामा खोप लगाउने त ?

कस्तो अवस्थामा खोप आवश्यक पर्छ ?

रेबिज प्राणघातक संक्रामक रोग भएकोले जनावरले टोकेमा खोप अनिवार्य लगाउनुपर्छ । कुकुरले टोकेपछि सकेसम्म छिटो खोप लगाउनुपर्छ । अक्सर रेबिज लागेको कुकुर १० दिनभित्र मर्छ । यस्तो अवस्थामा त खोप नलगाई हुन्न ।

कुकुरले एक महिना अघि टोकेको थियो । टोक्ने बित्तिकै कुकुर गायब भयो भने उसले पनि त्यसमा रेबिजको शंका गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यसैले खोप लगाउनैपर्छ ।

सामान्य कुकुरले टोक्दा पनि रेबिज विरुद्धको खोप लगाउनै पर्छ ?

सामान्य कुकुरले टोकेको अवस्थामा पनि रेबिजविरुद्धको खोप लगाउनुपर्छ, किनकि केही कुकुरहरूमा लक्षणहरू नदेखिएको पनि हुन सक्छ । १० दिनसम्म कुकुरको अवस्था हेरेर खोप लगाउँछु भने पनि ठिकै छ । तर खोप लगाएपछि एकदमै सुरक्षित हुने भएकाले खोप लगाउनु नै उपयुक्त हुन्छ ।

कति मात्रामा लगाउने ?

यदि कसैलाई कुकुरले टोक्यो भने उसले स्थानीय औषधि पसलमा एक डोज खोप लगाएर बाँकी चार डोज अस्पतालमा लगाउने भन्दै आएको सुनिन्छ । खोप किन्दा पनि त्यसको खोलभित्र हुने हाते निर्देशिकामा पाँच पटक लगाउन भनिएको हुन्छ ।

अस्पताल बाहिर एक मात्रा डोज लगाएर आउनेहरूमा डोजको मात्रा-संख्यालाई  लिएर जिज्ञासा तथा प्रश्नहरू उब्जिने गरेको देखिन्छ । तर, खोप दिने तरिकाको आधारमा तीन अथवा चार पटक मात्र खोप दिने गरिन्छ । छाला मुनी दिने खोप तीन पटक र (मासुमा दिने) खोप चार पटक लगाउँदा मात्रा पुरा हुन्छ ।

रेबिजको खोप लगाई सकेको व्यक्तिलाई फेरि कुकुरले टोक्दा पुनः खोप लगाउनुपर्छ कि पर्दैन ?

यदि कुनै व्यक्तिलाई कुकुरले वा अन्य अज्ञात जनावरले टोकेर रेबिज विरुद्धको खोप  लगाउँदा लगाउँदै वा खोपको डोज पुरा भएको तीन महिना भित्र पुन टोक्यो भने पुन खोप  लगाउनु पर्दैन ।  तर, खोपको डोज पुरा भएको ३ महिनापछि वा ६ महिनापछि  पुन टोक्यो भने दुई डोज मात्र लिन सकिन्छ, जसलाई बुस्टर डोज भनिन्छ ।