यी चार कारणले हुन्छ शीघ्र स्खलनको समस्या, कसरी पाउने छुटकारा ?

पुरुषहरूमा देखिने एउटा सामान्य तर धेरैलाई चिन्ता र तनाव दिने समस्या हो– शीघ्र स्खलन ।

यो समस्या जीवनको कुनै न कुनै समयमा धेरैजसो पुरुषले अनुभव गर्छन् । तर लाज, संकोच, गलत धारणा र यो पनि समस्या हुनसक्छ भन्ने सामान्य जानकारी नहुँदा अधिकांशले समयमै विशेषज्ञसँग सल्लाह लिँदैनन् । यसो हुँदा यसले समस्या झन् बढाउँछ र दाम्पत्य जीवनमा असर पार्छ ।

शीघ्र स्खलन के हो ?

शीघ्र स्खलन भनेको सम्भोग गर्ने समयमा उत्तेजना सुरु भएपछि छोटो समयमै वीर्य स्खलन हुनु हो । पुरुषमा वीर्यलाई नियन्त्रण गर्न सक्ने विशेषता हुन्छ । तर, यो समस्या भएमा चाहेर पनि स्खलन नियन्त्रण हुन सक्दैन । धेरैजसो अवस्थामा त योनीमा प्रवेश गरेको १ देखि ३ मिनेटभित्रै वा कहिलेकाहीँ प्रवेश हुनुअघि नै स्खलन हुन्छ । यसले पुरुष र उनकी यौन साथी दुवैको यौन सन्तुष्टिमा कमी ल्याउँछ ।

थकान, तनाव, चिन्ता, धेरै समयपछि यौन सम्पर्क हुनु वा अत्यधिक उत्साहका कारण कहिलेकाहीँ छिटो स्खलन हुन सक्छ । यसलाई सामान्य मानिन्छ ।

तर योनीमा प्रवेश गरेपछि स्खलन हुने समय १ देखि ३ मिनेटभन्दा कम हुनु र स्खलनलाई नियन्त्रण गर्न नसक्नु र व्यक्तिगत तनाव, चिन्ता वा सम्बन्धमा नकारात्मक असर पार्नु यसका मुख्य समस्या हुन् । यी तिनै कुरा बारम्बार भए मात्र यसलाई चिकित्सकीय रूपमा शीघ्र स्खलनको समस्या भएको मानिन्छ ।

दुई खालको स्खलन

आजीवन

आजीवन शीघ्र स्खलन जसमा किशोरावस्थादेखि नै हरेक पटक वा लगभग हरेक पटक समस्या देखिन्छ । यो प्राय : जैविक वा मस्तिष्कसँग सम्बन्धित कारणले हुन्छ ।

प्राप्त

पहिले सामान्य यौन जीवन भएको व्यक्तिमा पछि कुनै कारणले यो समस्या देखिन थाल्छ । यो प्रकार प्राय : मानसिक तनाव, रोग वा जीवनशैलीसँग जोडिएको हुन्छ ।
यो समस्या कति सामान्य छ ?

विश्वव्यापी अध्ययनहरूका अनुसार २० देखि ३० प्रतिशत पुरुषहरूले जीवनमा कुनै न कुनै समयमा शीघ्र स्खलनको अनुभव गर्छन् । नेपाल र दक्षिण एसियाली देशहरूमा पनि यो दर उस्तै छ ।

यो कुनै दुर्लभ वा असामान्य रोग होइन । धेरै पुरुषहरूले यसलाई आफ्नो व्यक्तिगत कमजोरी ठानेर लुकाउने प्रयास गर्छन् जसले समस्या झन् जटिल बनाउँछ । सही जानकारी र समयमै उपचार अपनाउँदा धेरैजसोमा राम्रो नियन्त्रण आउँछ ।

यो समस्या किन हुन्छ ?

यो समस्या एकल कारणले होइन बहुआयामिक कारणले हुन्छ । मुख्य कारणहरूलाई तीन मुख्य समूहमा वर्गीकरण गर्न सकिन्छ ।

१.मानसिक कारण

मानसिक वा मनोवैज्ञानिक कारणहरू हुन्, जुन सबैभन्दा बढी जिम्मेवार हुन्छन् ।

सम्भोगको क्रममा लामो समयसम्म राम्रो प्रदर्शन नहोला भन्ने चिन्ता अर्थात् राम्रो गर्नुपर्छ भन्ने दबाबले उत्तेजना छिटो बढ्छ । तनाव, चिन्ता, डिप्रेसन वा सम्बन्धमा असमझदारी पनि प्रमुख कारण बन्छन् ।

पहिलो पटकको यौन अनुभवको डर वा विगतका नकारात्मक अनुभवले पनि प्रभाव पार्छ । यौन शिक्षाको कमी वा गलत धारणाले समस्या बढाउँछ ।

२.हर्मोनको प्रभाव

जैविक वा शारीरिक कारणहरू हुन् । मस्तिष्कमा सेरोटोनिन नामक रसायनको स्तर कम हुनु प्रमुख कारण हो । सेरोटोनिनले स्खलनलाई ढिलो बनाउने काम गर्छ तर यसको कमीले छिटो स्खलन हुन्छ ।

हर्मोन असन्तुलन जस्तै थाइराइड समस्या वा टेस्टोस्टेरोनको कमी पनि प्रभाव पार्छ । लिंगको टाउकोमा अत्यधिक संवेदनशीलताले पनि स्खलन छिटो हुन्छ ।

३.संक्रमण र दीर्घ रोग

प्रोस्टेट ग्रन्थी वा मुत्रनलीमा संक्रमण वा सुन्निन, मधुमेह, उच्च रक्तचाप जस्ता दीर्घरोग वा स्नायु सम्बन्धी समस्या पनि कारण बन्न सक्छन् ।

४.जीवनशैली र अन्य कारक

नियमित व्यायामको कमी, मोटोपन, निन्द्राको अभाव, अत्यधिक तनावपूर्ण जीवन, अत्यधिक मदिरा, धूम्रपान वा लागूपदार्थको प्रयोगले समस्या बढाउँछ । यौन सम्पर्कमा अनियमितता वा लामो समयसम्म यौन क्रियाकलाप नगर्नुले पनि प्रभाव पार्छ । धेरैजसो अवस्थामा मानसिक र जैविक दुवै कारण मिसिएर समस्या देखिन्छ ।

शीघ्र स्खलनले पार्ने असरहरू

यो समस्या शारीरिक रूपमा ज्यानलाई खतरनाक नभए पनि मानसिक र सम्बन्धीय रूपमा गम्भीर असर पार्छ । दाम्पत्य जीवनमा तनाव र झगडा बढ्छ । आत्मविश्वासमा कमी आउँछ र आफूलाई असफल ठानिन्छ । यौन जीवनप्रति रुचि कम हुन्छ वा यौनबाट टाढा रहन थालिन्छ । चिन्ता, डिप्रेसन वा सम्बन्धमा दूरी बढ्छ । कहिलेकाहीं साथीले पनि असन्तुष्टि व्यक्त गर्दा समस्या झन् बढ्छ । यी सबै असरले समग्र जीवन गुणस्तरमा कमी ल्याउँछ ।

शीघ्र स्खलन निको हुन्छ ?

हो, यो पूर्ण रूपमा उपचार हुने समस्या हो । अधिकांश पुरुषहरूमा उचित विधि अपनाउँदा ७० देखि ९० प्रतिशतसम्म सुधार हुन्छ । उपचारमा समय लाग्न सक्छ तर धैर्य र निरन्तरताले राम्रो नतिजा दिन्छ ।

उपचार कस्तो हुन्छ ?

१.स्टार्ट–स्टप विधि

पहिलो र सबैभन्दा प्रभावकारी सुरुवाती उपचार व्यवहारिक अभ्यासहरू हुन् । स्टार्ट–स्टप विधिमा यौन उत्तेजना बढ्दै जाँदा स्खलन हुन लागे जस्तो लागेपछि तुरुन्तै सबै गतिविधि रोक्नुपर्छ । यसले स्खलनलाई नियन्त्रण गर्न सिकाउँछ ।

उत्तेजना घटेपछि ३० देखि ६० सेकेन्ड पछि फेरि सुरु गर्नुपर्छ । यो अभ्यास हस्तमैथुन वा यौन सम्पर्क दुवैमा गर्न सकिन्छ । नियमित अभ्यासले स्खलन नियन्त्रण गर्ने क्षमता बढ्छ ।

२.स्क्विज विधि

स्खलन हुन लाग्दा लिंगको टाउको नजिक हल्का दबाब दिइन्छ, जसले उत्तेजना घटाउन मद्दत गर्छ । साथीले पनि यो गर्न सक्छिन् । १० देखि ३० सेकेन्ड दबाएपछि छोड्ने। यो विधिले उत्तेजना तुरुन्तै घटाउँछ । दुवै विधि चिकित्सकको निर्देशनमा सुरु गर्दा राम्रो हुन्छ ।

३.केगेल व्यायाम

यो व्यायामले पिसाब–दिसा नियन्त्रण गर्ने पेल्भिक फ्लोरको मांसपेशीलाई बलियो बनाउँछ । त्यसका लागि पिसाब रोक्ने मांसपेशी ३ देखि ५ सेकेन्ड कस्ने र छोड्ने । दिनमा ३ सेटमा १० देखि २० पटक गर्ने । यो व्यायामले स्खलन नियन्त्रणमा ठूलो मद्दत गर्छ ।

औषधि उपचारमासेरोटोनिन रिअपटेक इन्हिबिटर जस्ता औषधि जसले सेरोटोनिन बढाएर स्खलन ढिलो बनाउँछ प्रयोग हुन्छ । औषधि पनि आवश्यकता अनुसार प्रयोग हुन्छ तर सधैं डाक्टरको सल्लाहबिना प्रयोग गर्नुहुँदैन ।

जीवनशैली सुधार पनि महत्त्वपूर्ण छ । नियमित व्यायाम, सन्तुलित खाना, पर्याप्त निन्द्रा, तनाव व्यवस्थापन, मदिरा र धूम्रपान कम गर्ने जस्ता कुराले यौन स्वास्थ्य सुधार्छ ।

कहिले चिकित्सकलाई भेट्ने ?

हरेक पटक १ देखि २ मिनेटभन्दा कम समयमा स्खलन हुने, समस्या ६ महिनाभन्दा बढी समयदेखि जारी रहेको, यसले सम्बन्ध वा मानसिक स्वास्थ्यमा असर पारिरहेको अवस्थामा विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु राम्रो हुन्छ ।

समाजमा शीघ्र स्खलनबारे केही भ्रम

भ्रम १ : यो पुरुषको कमजोरी हो ।
सत्य : यो एक सामान्य समस्या हो

भ्रम २ : यसको उपचार सम्भव छैन ।
सत्य : उचित उपचारले धेरैजसो मानिसमा राम्रो सुधार हुन्छ ।

भ्रम ३ : केवल औषधिले मात्र निको हुन्छ ।
सत्य : व्यवहारिक अभ्यास, परामर्श र जीवनशैली सुधार पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छन् ।

खुला संवादको महत्व

समस्या लुकाउनुको सट्टा यौन साथीसँग खुला कुराकानी गर्न सकिन्छ । साथीको समझदारी र सहयोगले तनाव कम हुन्छ र उपचार प्रभावकारी बन्छ । धेरै जोडीहरूलेसँगै अभ्यास गर्दा राम्रो नतिजा पाउँछन् ।