Comments Add Comment

खाना

List Grid
इण्डोनेसियाली खाना : जडीबुटी र मसलायुक्त भिन्न भोजन संस्कृति

इन्डोनेसिया विश्वको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो जैविक विविधताले युक्त देश हो । यसमा केही ठूला टापु र सयौं साना टापुहरू छन् । देशको माटो र जलवायुका कारणले कृषि बालीनाली र पशुहरूको उत्पादनमा ल्याएको विविधतासँगै यहाँको खाद्य संस्कारमा पनि आफ्नै किसिमको विविधता पाइन्छ । इन्डोनेसियामा ९३१ आदिवासी समूह छन् भने ९०० भन्दा धेरै खानाका मौलिक परिकारहरू छन् […]

कोरियाली परम्परागत खाना, जहाँ अन्य देशको खानाको स्वाद समेत समेटिन्छ

स्थानीय खाना कुनैपनि देशको संस्कृति चिनाउने उत्तम तरिका हो । विश्वभर प्राय: जसो देशहरूमा मौलिक खाना संस्कार पाइन्छ । बस् देशको इतिहास अनुसार कम र बढी भने हुने गर्छ । परम्परागत कोरियन खानाको इतिहास अन्यको तुलनामा अलिक थोरै भए पनि यो लोकप्रियताको हिसाबले भने अघि छ । कोरियाली खानामा चिनियाँ र जापानी खानाको केही प्रभाव […]

अल्पसंख्यक किसान जातिका अनौठा खानेकुरा

किसान जाति सुदूर पूर्वी भेग झापाको मेची नगरपालिका क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक जाति हो । उक्त नगरपालिकाको पशुपति गाउँ, सतीघट्टा, खुटीडागी जस्ता क्षेत्रमा मात्रै बसोबास गर्ने यो जातिलाई सतार, राजवंशी, धिमाल र मेचे जातिकै समूहमा राखेर आदिवासीको रुपमा मानिन्छ । तर डोरबहादुर विष्टले लेखेको पिपुल अफ नेपालमा भने किसान जातिको बारेमा उल्लेख गरिएको छैन । […]

गर्मीमा निर्जलीकरणबाट बच्न प्रभावकारी हुन सक्छ यी ५ जुस

गर्मीले नेपालमा पनि जनजीवन प्रभावित गर्न थालिसकेको छ । प्रतिकूल मौसममा कारण व्यक्तिले नियमित खानामा प्रयोग हुने चिया र कफी जस्ता गर्मी खानाको विकल्प खोज्न थालिसकेका छन् । गर्मी मौसममा शरीरलाई चिसो राख्न मानिसहरू कोकाकोला जस्ता चिसो पेय पदार्थ पनि पिउने गर्छन् । तर केमिकल युक्त पेय पदार्थले शरीरलाई हानि गर्ने गर्छ । यस्तो अवस्थामा उत्तम […]

नियमित खाजाको रूपमा खान सकिने ८ परम्परागत खाद्य परिकारहरू

काठमाडौं । नेपाल खाद्य परिकारको लागि पहिलेदेखि नै समृद्ध मुलुक हो । यहाँ जति धेरै जातजाति भाषाभाषी रहेका छन् । उनीहरू सबैको आ–आफ्नै विशिष्ट परिकार पाइन्छ । जुन पछिल्लो समय ब्राण्डिङ हुँदै गएको छ । जस्तो कुनै बेला अनिकालमा खाने र गरिबहरूले खाने भनेर चिनिने कोदाको रोटी होस् या ढिँडो नै अहिले ब्राण्डिङ हुँदै गएको […]

खाना खाने अनेक शैली : संस्कृतिबाट निर्देशित कि खानाको प्रकृतिबाट ?

प्रागैतिहासिक कालदेखि हाम्रो संरक्षण र प्रगतिको आवश्यकताले धेरै नयाँ उपकरणहरूको सिर्जना भएको छ । खाना पकाउने भाँडाकुँडादेखि खाना खानेसम्मका सबैखाले संस्कारहरू प्राग ऐतिहासिक कालदेखि नै चल्दै आएको चलन हो । अहिले विश्वका विभिन्न ठाउँमा चलनमा रहेको पाककला शताब्दीयौंसम्मको अथक प्रयासपछि विकसित गरिएको एउटा सांस्कृतिक सम्पदा हो । प्रत्येक जातीय समूहले खानामा पूर्ण सन्तुष्टिप्राप्त गर्नको लागि […]

लिम्बु खानामा ४ थरी चटनी : फिलिङ्गेको अचारदेखि फर्सीको बियाँसम्म

लिम्बु जाति आफैँमा सांस्कृतिक सम्पन्नता युक्त जाति हो । भाषा संस्कृति, कला र साहित्यका कारण यो अरू जातिभन्दा भिन्न छ । लिम्बु जातिको खानपिनका केही परिकारहरू अरूकोभन्दा भिन्न छ । लिम्बुजातिको खाना र पेय पदार्थमध्ये हामीले उनीहरूले खानामा समावेश हुने परम्परागत अचारको बारेमा चर्चा गर्दैछौं । लिम्बु जातिमा विशेषगरी ४ प्रकारका अचारहरू सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको खालका […]

सिलौटोमा पिसेको मसला, ढुंगामा पकाएको व्यञ्जन

सिलौटो । परम्परागत ढुंगाको औजार, जो भान्सा एवं पाककलासँग अभिन्न रुपले जोडिएको छ । मरमसला पिस्न होस् वा अचार बनाउन, सिलौटो उपयोगी हुन्छ । सिलौटोसँग मुलत परम्परागत पाककला जोडिएको छ । राजधानीको व्यस्त ठाउँ अनामनगरमा यही नामको रेष्टुरेन्ट छ, सिलौटो कटेज । सिंहदरबारको पूर्वी गेट नजिक उभिएर दायाँवायाँ आँखा डुलाउनुभयो भने तपाईंले यो रेष्टुरेन्ट फेला […]

उच्च हिमालयको परिकार : टिङ मःमःदेखि घ्यु चियासम्म

नेपालको जतिजति उत्तरतर्फ बढ्दै गयो, त्यतित्यति खाना र भेषभुषामा रोचकता र फरकपन देख्न सकिन्छ । उच्च हिमालयसम्म पुग्दा त त्यहाँको खाना, बसोबास र पहिरनको शैलीमा पूरापूर भिन्नता पाउन सकिन्छ । यो सबै वातावरण अनुकूलको संस्कृतिले गर्दा भएको हो । उच्च हिमालय भेगमा के खाना खान्छन् त ? नेपाली परम्परागत खाना एवं पर्यटनको बारेमा कलेज अफ […]

खाना खाँदा किन राम्रोसँग चपाएर खानुपर्छ ?

धेरैजसो मानिसहरु खानेकुरा कसरी खाने ? कति खाने ? भन्ने कुरालाई नजरअन्दाज गरिदिन्छन् । अझ भनुँ, राम्रोसँग चपाएर खानुपर्छ भन्ने कुरालाई त त्यति ध्यान नै दिँदैनन् । तर पाचनक्रियाको लागि यो धेरै महत्वपूर्ण कुरा हो । जब हामी पाचनक्रियाको कुरा गर्छौं, यसको प्रसङ्ग पेटबाट सुरु हुन्छ भनेर बुझ्ने गर्छौं । तर वास्तवमा खानेकुरा पेटमा नपुग्दै […]

विश्वका यी परिकार, जसलाई युनेस्कोले सम्पदाको सूचीमा राखेको छ

दक्षिण कोरियाको किमजाङ, उत्तर कोरियाको खिम्ची र बेल्जियमको बियर युनेस्कोले विश्वसम्पदा सूचीमा सूचीकृत छन् । यतिमात्रै होइन, विश्वका कतिपय खानाहरू यस्ता पनि छन् जुन हामीलाई सामान्य लाग्ने भए पनि लामो सांस्कृतिक विरासतका कारण यस्ता खानाहरूले विश्वमा सांस्कृतिक महत्व कायम गरिसकेका छन् । युनेस्को संयुक्त राष्ट्रसंघको एउटा सांस्कृतिक धरोहरहरूको संरक्षणको लागि खुलेको एउटा निकाय हो । […]

मह के वास्तवमै प्रकृतिको अमूल्य उपहार हो ?

मह एक स्वादिलो, रसिलो मात्र नभई स्वास्थ्यवद्र्धक गुणले पनि भरिपूर्ण मानिन्छ । घरेलु ओखतीको रुपमा महको प्रयोग सदियौंदेखि हुँदै आएको छ । विगतमा घर–घरमा माहुरीको घार बनाउने र मह काडेर खाने गरिन्थ्यो । लामो समय भण्डारण गरेर पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । लामो समयसम्म राख्दा पनि यसको गुण नष्ट हुँदैन । यद्यपि अहिले भने बजारमा अनेकथरी […]

अन्नको भू-मण्डलीकरण : कुन देशमा उत्पत्ति भएर हाम्रो भान्सासम्म आइपुग्यो ?

दक्षिण अमेरिकामा उत्पत्ति भएर प्रसार हुँदै स्पेनसम्म पुगेको खुर्सानी अहिले विश्वको कुन कुन ठाउँमा बढी पाइन्छ होला ? अहिले उपभोगको हिसाबले थाइल्यान्डमा खुर्सानी र इटाली टमाटरको लागि बढी चर्चित मानिन्छ । तर यसको उत्पत्तिको हिसाबले दुवै परिकार अहिले चर्चित भएको ठाउँमा उत्पत्ति भने भएको होइनन् । अन्न या फलफूलको भूमण्डलीकरणका बारेमा संसारमा विभिन्न अध्ययनहरू भएका […]

गर्मी मौसममा उखुको जुसका फाइदाहरू

काठमाडौं । गर्मी मौसम सुरु भएको छ । गर्मी मौसममा मान्छेको शरीरमा पानीको मात्रा बढी आवश्यक हुने गर्छ । यो मौसममा पानीका साथै उखु लगायतको जुस पनि धेरै खाने गरिन्छ । तर उखुको जुसका फाइदाहरू के–के छन् त ? गर्मी महिनामा उखुको जुस स्वादको लागि मात्रै नभएर शारीरिक समस्याको समाधानको लागि पनि पिउने गरिन्छ । […]

किन र कसको लागि जरुरी छ गुल्टेन फ्रि खाना ?

हामीले गहुँको पिठोबाट बनेका अन्य धेरै परिकारहरु दैनिक रुपमा खाइरहेका हुन्छौं । खानाको दैनिक आधार मानिने अनाज गहुँमा कुनै घातक चीज मिसिएको हुन्छ भन्ने थाहा भएमा तपाई के गर्नुहुन्छ ? यदि अचानक डाक्टरले गहुँको रोटी नखान सल्लाह दिए भने पक्कै पनि तपाई आश्चर्यचकित हुनुहुनेछ । किनभने गहुँ धेरै मानिसले प्रयोग गर्ने अनाज हो । यसले […]

स्वस्थ रहनका लागि कार्यक्षमता अनुसार भोजनको मात्रा

के तपाईंलाई थाहा छ तपाईंको क्यालोरी इन्टेक ? सबैको क्यालोरी इन्टेक फरक हुन्छ ।  यो कार्यक्षमता, तौल, कद र उमेरमा निर्भर गर्छ । चाहे घरबाहिर रोजगार गर्ने व्यक्ति होस् वा घरभित्रको कामधन्दा गर्ने नै, सबैलाई पौष्टिक तत्व जरुरी हुन्छ । किनभने सबैले कुनै न कुनै गतिविधि गरिरहेका हुन्छन् । शारीरिक वा मानसिक श्रम गरिरहेका हुन्छन् […]

भान्साका मसलाको औषधिय गुण

तरकारीलाई स्वादिलो बनाउनका लागि धेरै प्रकारका मसलाहरूको प्रयोग गरिन्छ । यस्ता मसलाहरूले तरकारीको स्वाद मात्र बढाउने नभई स्वास्थ्यमा पनि निकै फाइदा पु¥याउँछन् । बेसार, धनियाँ, जीरा, ज्वानो, ल्वाङजस्ता मसलाले स्वास्थ्यमा विशेष फाइदा पु¥याउँछन् । बेसार  सारले रगत सफा गर्छ । कफ कम गराउँछ । चिसोबाट बचाउँछ । यसमा एन्टी सेप्टिक, एन्टी बायोटिक, एन्टी एलर्जिक एवं […]

टाङ्ग्रा चाइनिज : चिनिया र भारतिय स्वादको संयोजन

चीनबाट कामको सिलसिलामा भारतको कोलकोता पुगेका चिनियाँहरु को परिकार हो, टाङ्ग्रा । पछि यो खान्की कोलकोताको परिकारसँग फ्युजन गरिए, जो स्थानियवासीमाझ औधी लोकप्रिय भयो । कोलकोतामा बसोबास गर्ने चिनियाहरुको विशेष परिकार टाङ्ग्रा चाइनिज अहिले बबरमहलको वावर्ची : द रेष्ट्रो एन्ड बारले उपलब्ध गराउँदै आएको छ । जसरी उत्तरबाट चाउमिन, मम, थुक्पा हुँदै लाफिङसम्म नेपाली मेनुमा […]

शरीरलाई स्वस्थ राख्नको लागि आवश्यक छ फाइबर

स्वस्थ आहारका साथ वजन कम गर्नुका साथै मुटु रोग, मधुमेह लगायतको प्रयोगबाट समस्या समाधान हुने गर्छ । शरीरलाई सन्तुलित आहार दिनको लागि यो आवश्यक छ कि जे पनि खाइएको छ त्यसलाई नियन्त्रित तरिकाले खानुपर्छ । यस्ता खानाहरूमा सकारात्मक प्रभाव पार्ने मात्रामा मात्रै खाना खानुपर्छ । यस समस्याबाट बच्नको लागि, हामी तपाईंलाई केही खाद्य पदार्थहरूको बारेमा […]

दाँतको काम आँतलाई गराएपछि

हामीलाई अति मामुली लाग्छ, खानपानको कुरा । पोषिलो खानुपर्छ, ताजा खानुपर्छ, जैविक खानुपर्छ भनेर हामीले बुझेका छौं । कस्तो खाने वा के खाने भन्ने कुरामा उति द्विविधा छैन । बजारका प्याकेटबन्द वा प्रशोधित खाना खाइरहँदा पनि हामीलाई हेक्का हुन्छ कि, यस्ता खानेकुरा स्वास्थ्यमैत्री छैन । सकेसम्म जैविक, मौसमी, ताजा र पोषिलो खानेकुरा नै खानुपर्छ भन्ने […]

खानपानका केही सर्त

खान नपाएर भन्दा बढी खान नजानेर मर्छन् । स्वास्थ्यका लागि अस्पताल जति अपरिहार्य छ, त्यो भन्दा बढी खानपान । किनभने खाना नै रोगमुक्त बनाउने । त्यही खाना हो, रोगी बनाउन । खानालाई सही, सन्तुलित र स्वस्थ्यकर ढंगले खाइयो भने त्यसले निरोगी राख्छ । खानालाई जथाभावी खाइयो भने त्यसले शरीरलाई रोगको भण्डार बनाउँछ । सुन्दा अप्रिय […]