Comments Add Comment

खाना

List Grid
आयुर्वेद अनुसार कस्तो खानपानले शरीर निरोगी हुन्छ ?

आहार, निन्द्रा वा ब्रम्हाचर्य । यो मानव जीवनको तीन आधार स्तम्भ हो । यसमा आहार एक महत्वपूर्ण स्तम्भ हो । आहार के हो ? यसको बयान गर्दै महर्षि चरकले भनेका छन्, ‘अन्न–नलीद्वारा जुन पदार्थ आमाशयमा पुग्छ । र, त्यो हाम्रो शरीरमा धातुको पोषण, रक्षण र क्षतिपूर्ति गरेर जीवन–प्रक्रियालाई संयमित राख्छ । त्यही आहार हो ।’ […]

कस्तो खानेकुराले स्मरणशक्ति बढाउँछ ?

स्मरणशक्ति विकासका लागि हाम्रो जीवनशैली, खानपानको खास भूमिका हुन्छ । जब शारीरिक स्वस्थ्य ठीक हुन्छ, शरीर चुस्त र तन्दुरुस्त हुन्छ । स्मरण शक्ति तेज हुन्छ । खराब जीवनशैलीलाई त्याग्नैपर्छ, स्मरण शक्ति ह«ास हुनबाट बचाउनका लागि । योग, ध्यान, प्राणायम यस्तो विधी हो, जसले मस्तिष्कको कार्य संचालनलाई सही राख्छ । त्यसैले योग, ध्यान र प्राणायमलाई दैनिक […]

जाडोको पेय : स्वादिलो दुध र सख्खर

दुध आफैमा स्वादिलो हुन्छ । कतिले त्यसलाई थप स्वादिलो बनाउन चिनी मिसाउँछन् । मह मिसाउँछन् । सबैभन्दा राम्रो काइदा चाहि के भने, दुधमा सख्खर मिसाउनुपर्छ । यसरी सख्खर मिसाइएको दुधमा धिक मात्रामा सुक्रोज, ग्लुकोज, खनिज तरल र पानी हुन्छ । यसका साथै क्याल्सियम, फस्फोरस, फलाम र तामा पनि राम्रो मात्रामा पाइन्छ । तातो दुधसँग सख्खर खानु […]

भान्सालाई अस्पताल र खानालाई औषधिको रूपमा प्रयोग गरौं

काठमाडौं । कोभिड १९ ले मानव शरीरलाई रोगसँग लड्न सक्ने रोग प्रतिरोधी क्षमता (इम्युनिटी पावर) लाई कमजोर बनाइदिन्छ । कोभिड-१९ले रोग प्रतिरोधी क्षमतालाई कमजोर मात्र बनाएको छैन, विश्वव्यापी खाद्य असुरक्षालाई समेत बढावा दिइरहेको छ। खाद्य विज्ञहरूले भनेका छन् । ‘अस्वस्थ खानपानका कारणले एकातिर कुपोषण बढ्दै गएको छ भने अर्कोतिर आहारसँग सम्बन्धित बिरामीहरूको संख्या बढ्दो छ […]

लिच्छविकालीन शहरको राणाकालिन घरमा दार्जिलिङे स्वादको मःम

सतब्दी पुरानो खाँटी राणाकालिन घरमा बसेर, तिख्खर दार्जिलिङ स्वादको मःम खानुहुन्छ ? त्यसो हो भने तपाईं गहनापोखरी पुग्नुपर्छ । लिच्छवीकालिन विरासत आफैसँग समेटेर बसेकोे हाँडीगाउँ र गहनापोखरीको कथा एकछिन थाँती राखौं । यो ऐतिहासिक थलोमा पुगेपछि तपाईं नाम्गेल चोकतर्फ मोडिनुपर्छ । त्यहाँ भेटिन्छ, निम्बु क्याफे, रेष्ट्रो एन्ड बार । यो रेष्टुरेन्टको विशेषता के भने, तपाईं […]

यी खानपानले कसरी शरीरलाई हानी गर्छ ?

शरीरमा प्रयाप्त मात्रामा पानीको अभाव र अस्वस्थ खाद्य पदार्थको सेवनको कारण उमेर ढल्केको जस्तो देखिन्छ । उचित मात्रामा पोषक तत्वको कमीको कारण स्वास्थ्यमा हानिकारक हुनुको साथै छालाको चमक पनि हराउँदै गएको हुन्छ । धेरै जसो मानिसहरु आफु जवान देखिनको लागि शारीरिक अभ्यास गरिरहेको हुन्छ । कपाल देखि लिएर छाला सम्म हरेक कुरामा ध्यान दिइरहेको हुन्छ […]

जाडोमा मेथीको सागको फाइदा

मौसमी फलफूल, सागसब्जी नै शरीरका लागि अनुकुल हुन्छ । किनभने यस्ता फलफूल, सागसब्जी त्यही बेला उत्पादन हुन्छन्, जतिबेला हाम्रो शरीरलाई चाहिन्छ । जस्तो कि, अहिले मेथीको साग । यो सिजनमा पाइने सागसब्जीमा एक हो मेथीको साग । विभिन्न स्वास्थ्यबद्र्धक गुणहरुका कारण मेथीको साग अत्यन्त लाभदायक मानिन्छ । मेथीका यी ११ फाइदा के छ त ? […]

खानेकुरा नष्ट गर्ने प्रवृत्तिले खाद्य संकट

कोरोना महामारीपछि चीनका संचार माध्यामहरुले भविष्यमा खानेकुराको संकट उत्पन्न हुन सक्ने र त्यसका लागि आवश्यक सजगता अपनाउनुपर्ने सन्देश प्रवाह गरिरहेका छन् । यसका लागि अन्नबाली वा उत्पादन बढाएर मात्र होइन, आफुसँग भएको खानेकुरा नष्ट नगर्न पनि प्रेरित गरिरहेका छन् । खानेकुरा जुठो बनाएर नष्ट गर्ने प्रवृत्तिलाई सामाजिक रुपमै हतोत्साही गर्नका लागि चिनियाँ मिडियाहरुले एक स्वरमा […]

कस्तो होला पर्यावरणमैत्री खान्की ?

वैज्ञानिक भन्छन् कि, यदी जलवायु परिवर्तन, पानीको श्रोत र प्रदूषण जस्तो समस्या हटाउनका लागि अब विश्वले फ्लेक्सीटेरियन डाइट अपनाउनुपर्नेछ । तपाईं पक्कै अचम्मित हुनुभयो होला, के हो फ्लेक्सिटेरियन डाइट ? यो पूर्णत भेज होइन । ननभेज पनि होइन । भेजिटेरियन र ननभेजिटेरियनको मिल्दोजुल्दो रुप हो । फ्लेक्सिटेरियन डाइटमा मासु पूर्णत त्याग गरिदैन । बरु आफ्नो […]

ढल्कदो उमेरसँगै खानपानको तालमेल

जब उमेरले १८ वा २० बर्ष पुरा गर्छ, त्यसपछि भने यस किसिमको शारीरिक परिवर्तन धिमा हुन्छ । त्यसपछि उनीहरुको उचाई, मोटाई पनि करिब निश्चित हुन्छ । २५ वा ३० बर्षपछि मान्छेको शारीरिक विकास त्यती हुँदैन । उनीहरु हिजो जस्ता थिए, दुई बर्ष वा तीन बर्षपछि पनि उस्तै देखिन्छन् । बरु, उनीहरुमा बुढ्यौलीको रंग चढ्न थाल्छ […]

भान्सा : पारिवारिक स्वास्थ्यको स्रोत

भान्सा  हाम्रो खानाको स्रोत हो ।  खाना नै ति सम्पूर्ण स्रोत हुन्, जसले हामीलाई पोषण दिन्छ । त्यसो हो भने हामीले स्वास्थ्य एवं तन्दुरुस्त जीवनका लागि भान्सालाई महत्व दिनुपर्छ । यदि भान्सामा राम्रो खानेकुरा भएन, पकाउने शैली राम्रो भएन, फोहोर भयो भने त्यसले परिवारलाई रोगी बनाउँछ । यी कुरा सबैले बुझेका छन् । तर नबुझेका […]

भोजनको बर्गिकरण र मात्रा

शरीरलाई शक्ति प्रदान गर्न, शरीरलाई चलायमान बनाउन, शरीरलाई निरोगी तुल्याउन हामीले बाहिरी स्रोतबाट खानापान ग्रहण गर्नुपर्छ । हामी हिँड्छौ, बस्छौ, उफ्रन्छौ, खेल्छौ, काम गर्छौ । यस अवस्थामा शरीरलाई चाहिने आवश्यक उर्जा खानपानबाटै प्राप्त हुन्छ । हाम्रो शारीरिक अवयव पनि कमजोर हुन्छ, त्यसमा क्षति पुग्छ । अतः त्यसको क्षतिपूर्तिका लागि पनि भोजन आवश्यक छ । संक्षेपमा […]

विषाक्त खानेकुरा कसरी शुद्धीकरण गर्ने ?

बजारका खानेकुरा अर्ग्यानिक छैनन् । किटनासक, रसायनिक मल आदि प्रयोग गरिएका छन् । रहरलाग्दो देखाउन पनि रसायन प्रयोग गरिएका छन् । यी खानेकुरामा रहेका विषाक्त तत्व हटाउने केही सामान्य विधी छन् । कुनैपनि खानेकुरा सेवन गर्नुअघि सफा पानीले राम्ररी पखाल्नुपर्छ । एक पटक होइन, पटक पटक पखाल्नुपर्छ । अर्को विधी के भने, भाँडोमा पानी राख्ने […]

भान्सामा खानेकुरा भण्डारण : यसरी बोत्तलमा राख्नु कति उचित ?

घरमा दैनिक उपभोग्य वस्तुहरुको भण्डारका अनेक तरिका हुन्छन् । यसको लागि या त सिसाको बोतल÷डिब्बा प्रयोग हुन्छन् या त प्लास्टिकका । दैनिक उपभोग्य तेल, घिउ जस्ता पेय पदार्थ होस् या अन्य ठोस वस्तु नै । सबैको भण्डारको लागि प्रयोग हुने यस्ता सिसा र प्लास्टिकका भाँडाहरु मानव स्वास्थ्यको लागि कति लाभदायक र हानिकारक हुन्छ ? गाई÷भैंसीको […]

भाइ मसला : पोषणको प्याकेज

आफ्ना माइतीको दीर्घायुको कामना गर्दै चेलीहरुले भाइटीका लगाइदिन्छन् । चेली र माइतीको सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउने यस क्षणका चेलीले माइतीलाई सायपत्री र मखमली फूलको माला लगाइदिने, ढाका टोपी लगाइदिइने, सप्तरंगी टीका लगाइदिने गर्छन् । यसैगरी मिठाइजन्य परिकारसँगै कोसेलीको रुपम ल्वाङ, सुकुमेल, ओखर, बदाम, नरिवल, काजु, किसिमिस आदि दिने गर्छन् । यी परिकार आफैमा पोषणले भरिपूर्ण […]

जाडोमा प्याजको पात खानुको फाइदा

क्रमस जाडो बढ्दैछ । जाडोसँग कसरी जुध्ने ? न्यानो कपडा, आगो वा हिटर मात्र काफी छैन । कतिपय खानपानको माध्यामबाट पनि चिसो भगाउन सकिन्छ । चिसोबाट जोगिनको लागि खाइने खाद्यपदार्थहरुमा तातो सुप र झोलयुक्त तरकारीहरु हाम्रो रोजाईमा पर्छन् । तातो सुपहरुको सेवन गरेर हामीले आफ्नो शरीरलाई न्यानो राख्छौं । अझै जाडो महिनामा सुप, तरकारी वा […]

नुन किन थोरै खानुपर्छ ?

नियमित रूपमा प्रयोग गरिने नुन वा सोडियम क्लोराइड शरीरको स्वस्थ कार्यका लागि धेरै महत्वपूर्ण हुन्छ । सोडियमले हाम्रो शरीरलाई सञ्चालन र नियन्त्रणमा राख्न ठूलो भूमिका खेल्छ । जब हामीसँग डिहाइड्रेसन हुन्छ तब शरीरमा नुनको अभाव हुन्छ । यसको कारण यो हुन्छ कि घण्टौंसम्म घाममा खेल्दा, खेलाडीहरूमा डिहाइड्रेसन हुन्छन् र उनीहरूमा मांसपेशीको दुखाइ जस्ता समस्या निम्तिन […]

ग्यास्ट्रिकको समस्या हुनेले चिया खाने कि कफी ?

जाडोयाममा औसतमा भन्दा धेरै चिया वा कफी पिउने चलन धेरैको हुन्छ । कोही दूध राखेको चियाले ग्यास्ट्रिक गराउने भन्दै कालो चिया धेरै पिउने गर्छन् त कोही दूध चिया र कफी नै पिउन पनि डराउँदैनन् । तर चिया र कफी पिउनु ग्यास्ट्रिक र अपचको समस्या भएका बिरामीको लागि कत्तिको हानिकारक छ ? वास्तवमा हिउँदमा मानिसहरू विभिन्न […]

रैथाने स्वाद : ढिडो र गुन्द्रुक

ढिडो र गुन्द्रुक शहरको छुटै ब्रान्ड हो । त्यसो त यो परिकार नेपाली समुदायले सात समुन्द्रपारी पनि पु¥याएका छन् । विदेशका नेपाली रेष्टुरेन्टहरुले समेत सगर्व ढिडो र गुन्द्रुक पस्किरहेका छन् । जहाँ–जहाँ नेपाली छन्, त्यहाँको चुल्होमा ढिडो र गुन्द्रुक त पाकेकै छ । अझ भनौं, ढिलो र गुन्द्रुकमा नेपालीले आफ्नोपनको स्वाद पाउँछन् । आफ्नो माटोको […]

एकसाथ खानै नहुने खानेकुरा

स्वास्थ्यका लागि गुणकारी र पोषक मानिएका दुई वा दुईभन्दा धेरै खानेकुराहरू पनि एकैपटक खाँदा एउटा खाद्य पदार्थको गुण धर्म अर्कोसँग नमिल्दा त्यसले स्वास्थ्यलाई हानि पु¥याउन सक्छ । यी खानेकुरालाई हामी विरूद्ध आहार भनेर चिन्छौं । विरूद्ध आहारहरू छुट्टाछुट्टै खाँदा त्यसले स्वास्थ्यलाई फाइदा गरेपनि एकसाथ खाँदा यो नोक्सानदायक हुने गर्छ । विरुद्ध आहार सेवन गर्दा तत्कालै […]

भेगन डाइट : कस्तो पौष्टिक तत्व पाउन के खाने ?

आजका दिनमा संसारभरि शाकाहारी आहारको खपत बढ्दो मात्रामा छ । हिजोआज नेपाल भारत लगायतका मुलुकका धेरै व्यक्तिहरू शाकाहारी आहारतर्फ आकर्षित हुने गरेको देखिन्छ । भेगन खाना शाकाहारी खाना मात्र होइन, यो त त्योभन्दा पनि एक कदम माथिल्लो शुद्ध शाकाहारी खानेकुरा हो । मासु वा अण्डा मात्र होइन, सबै प्रकारका दुग्धजन्य उत्पादनहरू जस्तै दूध, दही, घिउ, […]