नवरात्रिमा धेरैले नौ दिनसम्म व्रत बस्छन् । कोही दिनभर भोकै बस्छन् त कोही फलफूल, दूध, दही र व्रतमा खाइने परिकार खाएर उपवास बस्छन् । तर, युरिक एसिड बढेका व्यक्तिलाई...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
एक जना बिरामीको मेरुदण्डमा गम्भीर चोट लाग्दा त्यसले बिरामी स्वयंलाई मात्रै नभएर सम्पूर्ण परिवारको जीवनमा दीर्घकालीन असर पार्छ ।
नेपालकै सबैभन्दा सहुलियत दरमा जोर्नी प्रत्यारोपण शल्यक्रिया गरिएको अर्थोपेडिक सर्जन डा. मधु पाण्डेले जानकारी दिए ।
जब नसाहरू च्यापिन थाल्छन्, तब दुखाइ हाततिर पनि जान्छ । हातमा झमझम गर्ने, लाटो हुने, कमजोरी महसुस हुने वा कहिलेकाहीँ प्यारालाइसिस जस्तो अवस्था पनि आउन सक्छ ।
डा. रुपेश राउत न्युरोसर्जन परामर्शदाता
क्याल्सियम शरीरका लागि आवश्यक त हो, तर हड्डी बलियो बनाउने रामबाण उपचार भने पक्कै होइन।
मधुमेह र उच्च रक्तचापको समस्या । प्राय सबैले यो समस्याबारे सुनेका छन् । उही मात्रामा सताउने ओस्टिओपोरोसिस भन्ने रोग अझै धेरैका लागि अपरिचित छ । यी दुवै समस्या जस्तो...
डा. दीपेन्द्र पाण्डे वरिष्ठ हाडजोर्नी सर्जन
कम्मरमा दुखाइ हुन्छ ? अचानक खुट्टा झमझमाउँछ ? घाँटी दुख्ने र झमझम गर्ने हुन्छ ? यी स्लिप डिस्कका लक्षणहरू हुन सक्छन् । ‘साइन्स डायरेक्ट’मा प्रकाशित एक अध्ययनका अनुसार, विश्वभरमा...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
सोच्नुहोस् त, यदि हाम्रो शरीरमा मांसपेशी नै भएन भने के हुन्थ्यो ? अनुहारमा हड्डी मात्र हुन्थ्यो । सायद हामी कुरुप र डरलाग्दा देखिने थियौँ । हातखुट्टा चल्दैनथे, हामी उभिन...
बढ्दो उमेरसँगै शरीरमा धेरै परिवर्तनहरू हुन्छन् । उमेर बढ्दै जाँदा हाम्रा जोर्नीहरूको लचकता र बलियोपन बिस्तारै कम हुँदै जान्छ जसले गर्दा हातखुट्टा दुख्ने समस्या हुन्छ । घुँडाका जोर्नीहरूमा रहेको...
गर्दन बाङ्गिने वा कडा हुने समस्या धेरैलाई हुन्छ । नेपालीमा यसलाई गर्दन अक्डियो वा बाउँडियो भन्ने गरिन्छ, तर मेडिकल भाषामा यसलाई टोर्टिकोलिस भनिन्छ । यो अवस्थामा गर्दनका मांसपेशीहरू कडा...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
फेसनको दुनियाँमा हाई हिललाई महिलाको शैली, सुन्दरता र आत्मविश्वासको प्रतीक मानिन्छ । कार्यालय जाँदा, पार्टीमा वा विभिन्न समारोहमा हिल लगाउनु फेसनको अभिन्न अंग बनेको छ । यी आकर्षक हिलले...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
हामी सास फेर्छौं, हाँस्छौँ, उफ्रिन्छौँ, कहिलेकाहीँ त बेस्सरी खोक्छौँ पनि । यी सबै काम सहजै भइरहँदा, छातीभित्रका करङहरूले कति मेहनत गरिरहेका छन् भन्नेमा हाम्रो ध्यानै जाँदैन । जब एकदिन...
डा. दीपेन्द्र पाण्डे वरिष्ठ हाडजोर्नी सर्जन
मधुमेह र मोटोपनाले मांसपेशीलाई कमजोर बनाउँछ । यो अवस्थालाई चिकित्सा विज्ञानमा सार्कोपेनिया भनिन्छ । मांसपेशी कमजोर हुँदा लड्ने, हड्डी भाँचिने र दैनिक काममा कठिनाइ हुन्छ । मधुमेहले रगतमा चिनीको...
डा. दीपेन्द्र पाण्डे वरिष्ठ हाडजोर्नी सर्जन
अस्टियोपोरोसिस यस्तो अवस्था हो जसले हड्डीको घनत्व घटाउने, कमजोर बनाउने र हड्डी सजिलै भाँचिने सम्भावना बढाउने गर्छ। यो रोग खासगरी उमेर ढल्केका व्यक्तिहरू, विशेष गरी महिनावारी रोकिएका महिलाहरू, र...
डा. सुशील शर्मा जोर्नी प्रत्यारोपण विशेषज्ञ
घुँडाको जोर्नी खिएर अन्तिम अवस्थामा पुगेका बिरामीका लागि घुँडाको जोर्नी प्रत्यारोपण उत्तम उपचार हो। यस शल्यक्रिया पश्चात् लाखौं बिरामीहरू घुडाको दीर्घ दुखाइबाट मुक्त भई नयाँ जीवन महसुस गर्छन्। घुँडाको...
डा. सुशील शर्मा जोर्नी प्रत्यारोपण विशेषज्ञ
नयाँ युगको जीवनशैलीले हाम्रो जीवनलाई धेरै तरिकाबाट प्रभाव त पारिरहेकै छ, यति मात्रै नभएर यसले हाम्रो शरीरको संरचनामा पनि परिवर्तन ल्याइरहेको छ । नयाँ अनुसन्धानले देखाएको छ कि–धेरै व्यक्तिको...
धूम्रपान स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छ, यो त सबैलाई थाहा छ । चुरोट–खैनीको सेवनले क्यान्सर हुन्छ भनेको पनि हामीले सुनेका छौँ । तर, चुरोटले क्यान्सर र फोक्सो सम्बन्धि रोग मात्रै...
डा. ऋषि बिष्ट हाडजोर्नी तथा जोर्नी प्रत्यारोपण विशेषज्ञ
आजकाल धेरैजसो मानिसलाई घुँडा दुख्ने समस्या भएको पाइन्छ । घुँडा दुख्ने विभिन्न कारण हुन्छन् । त्यसमध्ये उमेरका कारण हड्डी खिइँदा (ओस्टियोआर्थराइटिस) दुख्ने हुन्छ, जसका लागि औषधि खाने, अभ्यास तथा...
दिनभर अफिस जाने र औपचारिक पहिरन लगाउनेहरूको दिनचर्यामा कोट एक महत्वपूर्ण हिस्सा हो । जाडोयाममा त चिसो मौसममा न्यानो बनाउने र व्यक्तित्वलाई आकर्षक देखाउने हुँदा पनि प्राय:ले बाक्लो कोट...
डा. नरेन्द्र लामिछाने अकुपञ्चर विशेषज्ञ
फोन विना कति समय बस्न सकिन्छ ? सायद एक घण्टा पनि गाह्रो होला । अहिले प्रविधिले यति आवश्यक बनाइसक्यो कि स्मार्ट फोनले ‘अलराउण्डर साथी’ जस्तो काम गर्छ । कल,...
डा. नरेन्द्र लामिछाने अकुपञ्चर विशेषज्ञ
कम्मर दुखाइ यस्तो स्वास्थ्य समस्या हो, जसले धेरै व्यक्तिलाई जीवनमा कुनै न कुनैबेला प्रभावित बनाएकै हुन्छ । यो दुखाइले मानिसको दैनिक जीवनमा असहजता ल्याउन सक्छ र शारीरिक गतिलाई सीमित...
डा. सम्राट पराजुली अर्थोपेडिक सर्जन
हिजोआज ढाड दुख्ने समस्याबाट जोकोही पीडित छन् । वृद्धवृद्धालाई ढाड दुख्ने समस्याले अझ धेरै सताइरहेको हुन्छ । उमेर पुगेका वृद्धवृद्धाको हड्डी कमजोर हुने भएकाले उनीहरूमा ढाड दुख्ने समस्या धेरै...
डा. अनुजजंग रायमाझी दुखाइ विशेषज्ञ
जाडो र जोर्नी दुखाइबीच विशेष सम्बन्ध छ । जाडोमा तापक्रम घट्दा मांसपेशी तन्किन थाल्छन् । जसकारण जोर्नी वरपरका नसाहरू फुल्न थाल्छ । यसले जोर्नीहरूमा कडापन र दुखाइ बढ्छ ।...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
जाडो मौसम सुरु भएसँगै बिहानबेलुकी चिसो बढेको छ। चिसो बढ्ने क्रम दिनप्रतिदिन बढ्दै छ। यस्तो वातावरणमा शरीरको ताप घट्छ । कहिलेकाहीँ शरीरलाई बढेको चिसोलाई शरीर अनुकुल बनाउन समय लाग्न...
प्रा.डा. विद्या सागर प्रसाद इन्टरनल मेडिसिन
अकुपञ्चर पद्धति नयाँ शब्द होइन । नयाँ उपचार प्रविधि पनि होइन । यो त परम्परागत चिनियाँ उपचार पद्धति हो । जुन तीन हजार वर्षदेखि चीन लगायत कैयौं देशमा उपयोग...
डा. नरेन्द्र लामिछाने अकुपञ्चर विशेषज्ञ
घुँडा खिइने समस्या विभिन्न कारणले हुन्छ । यसमा उमेर एक प्रमुख कारण हो । घुँडाको जोर्नीभित्र पनि एक प्रकारको नरम चिप्लो पदार्थ हुन्छ । यसलाई ‘कार्टिलेज’ भनिन्छ । त्यस्तै...
अस्वस्थकर खानपान, धुम्रपान, मदिरा सेवन, लागूपदार्थ दुर्व्यसनी, तनाव जस्ता कारणले अहिले मानिस दिनप्रतिदिन अस्वस्थ बन्दै गइरहेका छन् । आधुनिक जीवनशैलीकै कारण हुने एक प्रकारको दुखाइ हो स्पन्डिलाइटिस । एक...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
उमेर बढेसँगै शरीरका हड्डीहरू कमजोर हुन थाल्छन् । विशेषगरी ५० देखि ६० वर्षको उमेरमा हड्डी मक्किने र खिइने सम्भावना बढ्छ । शारीरिक गतिविधिको कमी र अस्वस्थ खानपानले पनि कम...
डा. दीपेन्द्र पाण्डे वरिष्ठ हाडजोर्नी सर्जन
हड्डी फ्र्याक्चर भनेको कुनै अत्यधिक बल वा आघातको कारणले हड्डीमा चिरा पर्नु वा टुटफुट हुनु हो । बोलीचालीको भाषामा हड्डी भाँचिनु पनि भनिन्छ । फ्र्याक्चरले हड्डीलाई अस्थिर र कमजोर...
डा. दीपेन्द्र पाण्डे वरिष्ठ हाडजोर्नी सर्जन
जोर्नीहरुबीच तरल पदार्थ हुन्छ, जसले हड्डीलाई चलायमान राख्न र सुरक्षा दिने काम गर्छ । कुनै कारणवश हड्डीमा दबाब बढेमा वा खिइन थालेमा हड्डी वरिपरिका स्नायु ढाक्ने तह (माइलिन सिथ)मा...
जोर्नीहरूमा कुरकुरे हड्डी हुन्छ । जसलाई सुरक्षात्मक कवच जस्तै कार्टिलेजको तहले सुरक्षा दिएको हुन्छ । त्यस तहमा कुनै कारणवश खिइँदै गई हड्डी एकअर्कामा ठोक्किएर खिइनुलाई हड्डी खिइनु वा ओस्टियोआर्थराइटिस...
रेजिडेन्ट डा. मन्दीप थापा
घुँडाको जोर्नी मानव शरीरको सबैभन्दा ठूलो र जटिल जोर्नीमध्ये एक हो । यसले शरीरको तौललाई थाम्ने, दैनिक हिंडडुल, दौडिने र उफ्रिने जस्ता क्रियाकलापमा मुख्य कार्य गर्छ । तर उमेर...
के कम्मरको दुखाइ कम्मरमा मात्र सीमित नरहेर पुट्ठा, तिघ्रा हुँदै खुट्टासम्म पुग्छ ? कहिले पोलेको त कहिले सियोले घोचेको जस्तो अनुभव हुन्छ ? यदि यस्तै दुखाइ छ भने सायटिकाको...
रेजिडेन्ट डा. मन्दीप थापा
नसा च्यापिने धेरैले भोगिरहेको समस्या हो । यो रोग लागेका व्यक्तिले धेरै कुरामा सावधानी अपनाउनुपर्ने हुन्छ । जीवनशैली परिमार्जन नै यो रोगको मुख्य उपचार भएकाले रोगको व्यवस्थापन र रोकथाम...
डा. हेमराज कोइराला वरिष्ठ योग तथा प्राकृतिक चिकित्सक एवं वरिष्ठ विशेषज्ञ रिजेनेरेटिव मेडिसिन
मेरुदण्ड बाङ्गो हुने समस्यालाई स्कोलियोसिस भनिन्छ । सामान्यता मेरुदण्ड पछाडिबाट हेर्दा सिधा देखिन्छ । साइडबाट हेरियो भने एस आकारको हुन्छ । मेरुदण्डको माथिको घाँटीको भागमा सातवटा हड्डी हुन्छ, छातीको...
डा. विनोद बिजुक्छे अर्थोपेडिक तथा स्पाइन सर्जन
बढ्दो उमेरसँगै जोर्नीको समस्या आउनु सामान्य मानिन्छ । तर जोर्नीसम्बन्धी समस्या उमेर बढ्दै जाँदा मात्रै हुने होइन, युवाहरु पनि यसबाट पीडित रहेको नेसनल सेन्टर फर बायोटेक्नोलोजी इन्फर्मेसनमा प्रकाशित प्रतिवेदनमा...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
सोच्नुहोस् त, हाम्रो शरीरमा हड्डी नै नहुँदो हो त के हुन्छ ? शरीर संरचनामा हड्डीको खास काम हुन्छ । हड्डी कसरी रहन्छ ? त्यसले के कस्ता काम गर्छ ?...
डा. विनोद बिजुक्छे अर्थोपेडिक तथा स्पाइन सर्जन
काठमाडौं । काभ्रेकी सावित्री बस्नेतलाई एक्कासि पेट दुख्ने समस्याले सताउन थाल्यो । ग्यास्ट्रिकको कारणले होला भनेर फार्मेसीमा गएर ग्यास्ट्रिकको औषधि ल्याएर खान थालिन् । एक हप्ता ग्यास्ट्रिकको औषधि खाँदा...
हड्डी कमजोर हुने समस्याले धेरैलाई सताइरहेको हुन्छ । साधारण चोटपटकका कारण पनि हड्डी भाँचिन सक्छ । यसरी हड्डी कमजोर र पातलो हुने रोग ओस्टियोपोरोसिस हो । यस अवस्थामा, हड्डीको...
डा. सरोजकुमार सुवाल हाडजोर्नी तथा नसारोग विशेषज्ञ
प्रायजसो बुढ्यौली उमेरमा हड्डीको घनत्व कम हुँदै जान्छ । जसकारण हाडजोर्नी कमजोर हुँदै गई ढाड तथा कम्मर दुख्ने सम्भावना हुन्छ । तर आजभोलि उमेर नपुग्दै कम्मर दुख्ने समस्या लिएर...
अकु. सुदर्शन बस्नेत अकुपञ्चरिस्ट
काठमाडौं । हड्डी भाँचिनुलाई चिकित्सकीय भाषामा ‘बोन फ्याक्चर’ भनिन्छ । यसको अर्थ हड्डीमा कुनै किसिमको चिरा पर्नु वा बनावट परिवर्तन हुनु हो । कुनै कारणले हड्डीमा धेरै दबाब परेमा...
डा. विनोद बिजुक्छे अर्थोपेडिक तथा स्पाइन सर्जन
कुनै पनि दुखाइ तीन महिना भन्दा लामो समय रहन्छ भने त्यसलाई दीर्घकालीन दुखाइ भनिन्छ । लामो समयसम्म टाउकोको दुखाइ, घुँडाको दुखाइ, क्यान्सर भएपछि शरीरमा हुने दुखाइ दीर्घकालीन हुन्छ ।...
खुट्टा सामान्य सुन्निने समस्या त धेरैमा देखिन्छ । लामो दूरीको बस वा हवाईजहाजमा यात्रा गर्दा, लामो समय उभिएर यात्रा वा काम गर्दा, कीराले टोक्दा, लड्दा, कतै ठोक्किएर लाग्ने चोटपटक...
डा. अमित गौली कन्सल्टेन्ट फिजिसियन, इन्टरनल मेडिसिन
युरिक एसिड रगतमा पाइने घुलनशील तत्व हो । शरीरमा प्रोटिनको मेटाबोलिज्म भएर निस्कने तत्वलाई युरिक एसिड भनिन्छ । न्युक्लिक एसिड र प्युरिन ग्रुपको प्रोटिनबाट मात्र युरिक एसिड बन्छ ।...
डा. प्रशान्त त्रिपाठी इन्टनरल मेडिसिन
काठमाडौं । रोग लाग्नुको कारण हुन्छ । त्यही कारण पहिल्याउँदै चिकित्सकले उपचार गर्छन् । तर रौतहट, चन्द्रपुरका विवेक भण्डारीको हकमा यो नियम लागू भएन । काठमाडौंमा बसेर शिक्षण पेशा...
पहिले कसैलाई घुँडा दुख्ने समस्या देखा परे औषधि खाने, घुँडा सुन्निएको छ भने स्टेरोइड सुई लगाउने, फिजियोथेरापी गर्ने र यतिले समस्या समाधान नभए शल्यक्रिया गर्नुपर्ने हुन्थ्यो । अहिले चिकित्सा...
डा. अनुजजंग रायमाझी दुखाइ विशेषज्ञ
मेरुदण्ड एक लामो, नरम ट्युब जस्तो हड्डीको संरचना हो । जुन मस्तिष्कदेखि कम्मरसम्म फैलिएको हुन्छ । यो शरीरको पछाडिपट्टि हड्डीहरुको लामो स्तम्भ जसरी बसेको हुन्छ । यो आफैंमा एउटा...
डा. दीपेन्द्र पाण्डे वरिष्ठ हाडजोर्नी सर्जन
व्यस्त जीवनशैली, व्यायामको कमी, कुर्सीमा लामो समयसम्म बसेर काम गर्ने बानीले अहिले ढाड दुख्नु साझा समस्या जस्तै बनेको छ । ढाड दुख्ने समस्या आफैंमा रोग होइन, तर यो कुनै...
डा. तीर्थराज भण्डारी इन्टरभेन्सनल पेन स्पेसलिस्ट
एक पूर्वप्रहरी अधिकृत भन्छन्, ‘मेरो हातलाई टाउकोमाथि सिधा लान सकिंदैन । कपाल कोर्नसमेत गाह्रो हुन्छ । यसले गर्दा दैनिक कामकाजमा असहज भएको छ ।’ उनको भनाइ सुन्दा कुमको दुखाइ...
अकु. सुदर्शन बस्नेत अकुपञ्चरिस्ट
लामो समय उभिने वा उभिएर काम गर्नेहरुमा एउटा जटिल समस्या देखिन्छ, जसलाई मेडिकल भाषामा ‘भेरिकोज भेन’ भनिन्छ । यो भनेको नसाहरु फुलिनु हो । यस्तो समस्या अक्सर ट्राफिक, सेक्युरिटी...
डा. मनिष थापा इन्टरभेन्सनल रेडियोलोजिस्ट
काठमाडौं । काठमाडौंकी अस्मिता दुलाललाई लामो समयदेखि ढाड दुख्ने समस्याले सताइरहेको थियो । उनले त्यसलाई बेवास्ता गरिरहेकी थिइन्, सामान्य दुखाइ ठानेर । एकदिन अचानक सहने नसक्नेगरी दुख्न थाल्यो ।...
शरीर जति बुढो हुँदै जान्छ । त्यति नै बिस्तारै शरीर कमजोर हुँदै जान्छ । यस्तोमा खानपान तथा जीवनशैलीमा ध्यान दिएन भने झन् छिट्टै रोगले गाँज्छ । उमेर बित्दै गएपछि...
डा. नवीन पौडेल अर्थोपेडिक सर्जन
जोर्नी खिइने, दुख्ने वा संक्रमण हुने समस्या लिएर धेरैजसो अस्पताल आउँछन् । सामान्य लागेपनि शरीरलाई चलायमान राख्न जोर्नीका खास भूमिका हुन्छ । यदि जोर्नी नै नहुँदो हो त हाम्रो...
डा. नवीन पौडेल अर्थोपेडिक सर्जन
